Deposit Plan

8 Lleoedd Actif a Chymdeithasol Sylw

8.1Mae creu lleoedd actif a chymdeithasol yn uchelgais ganolog polisi cenedlaethol, sy'n pwysleisio bod yn rhaid i leoedd llwyddiannus gefnogi cymunedau iach, cydlynol a chysylltiedig â chymdeithasol. Dylai datblygu annog pobl i symud o gwmpas yn ddiogel a hawdd o fewn a rhwng lleoedd, gyda phwyslais ar gerdded, beicio a thrafnidiaeth gyhoeddus fel rhan o rwydwaith symud integredig a chynaliadwy. Mae'r ymagwedd hon yn cydnabod bod amgylcheddau wedi'u cynllunio'n dda yn chwarae rhan hanfodol wrth hyrwyddo gweithgarwch corfforol, lleihau dibyniaeth ar geir a chefnogi llesiant hirdymor.

8.2Mae seilwaith cymdeithasol yn hanfodol wrth greu cymdogaethau bywiog lle gall pobl gyfarfod, rhyngweithio a chymryd rhan mewn bywyd cymunedol. Trwy sicrhau bod datblygiad newydd yn diogelu ac yn gwella cyfleusterau o'r fath, mae'r 2RLDP yn helpu i gynnal cymunedau gwydn ac yn cefnogi'r nodau ehangach o gynhwysiant, tegwch a hygyrchedd.

8.3Mae'r 2RLDP yn chwarae rhan allweddol wrth gyflawni Lleoedd Egnïol a Chymdeithasol trwy gymhwyso egwyddorion creu lleoedd i sicrhau bod pob cynnig datblygu yn dangos sut mae’n cyfrannu at iechyd, llesiant a chydlyniant cymdeithasol trwy ddyluniad da, parth cyhoeddus o ansawdd uchel ac integreiddio effeithiol gyda chymunedau presennol. Trwy ymgorffori'r egwyddorion hyn yn yr asesiad o gynigion, mae'r cynllun yn sicrhau bod datblygiad, waeth beth yw ei raddfa, yn cefnogi creu lleoedd bywiog, cynhwysol a chynaliadwy ar draws y fwrdeistref sirol.

Tai Sylw

8.4Mae diwallu anghenion tai yn ofyniad sylfaenol y 2RLDP, ond mae hefyd yn ystyriaeth allweddol ar gyfer creu lleoedd a chyflawni datblygu cynaliadwy. Mae'n hanfodol bod ansawdd bywyd trigolion presennol a dyfodol y fwrdeistref sirol yn cael ei gynnal a lle bo hynny'n bosibl yn cael ei wella, gyda gwasanaethau a seilwaith cymunedol yn darparu ar gyfer anghenion preswylwyr wrth ddarparu hefyd ar gyfer y twf arfaethedig i’r fwrdeistref sirol. Mae angen tai newydd, tai fforddiadwy a marchnad dai, er mwyn sicrhau llesiant y fwrdeistref sirol yn y dyfodol a byddai peidio â darparu'r tai newydd arfaethedig yn arwain at ddirywiad economaidd a fyddai'n cael effaith fawr ar lesiant cymunedau ledled y fwrdeistref sirol.

Twf Tai Sylw

8.5Mae'r 2RLDP yn sicrhau bod digon o dir preswyl ar gael i ddiwallu anghenion cymunedau yn y dyfodol ar gyfer tai ar y farchnad a thai fforddiadwy dros gyfnod y cynllun.

8.6Mae Polisïau Strategol SP1 a SP7 yn nodi gofyniad tai o 6,165 o anheddau dros gyfnod y cynllun, sy'n cyfateb i 411 o unedau y flwyddyn. Wrth wneud darpariaeth ar gyfer tir tai, mae'n arfer da dyrannu mwy o dir na'r gofyniad tai i ganiatáu dewis a hyblygrwydd, gan na fydd pob safle yn dod ymlaen yn yr amserlenni a ragwelir. Mae'r 2RLDP yn cynnwys hyblygrwydd o 16%, gan wneud darpariaeth ar gyfer cyfanswm o 7,151 o anheddau. Mae'r hyblygrwydd hwn yn sicrhau bod y 2RLDP yn gadarn ac yn wydn, gan ganiatáu i ddatblygiadau gael eu cyflawni yn y tymor byr tra bod y safleoedd mwy yn cymryd amser i'w datblygu, ac mae darparu ystod a dewis o safleoedd yn sicrhau nad yw'r 2RLDP yn dibynnu ar gyflawni safleoedd mwy sy'n fwy cymhleth i'w datblygu.

8.7Bydd y gofyniad tai yn cael ei gyflawni gan nifer o elfennau o'r Cyflenwad Tir Tai, gan gynnwys:

• Cyfanswm wedi’u cwblhau: yr holl ddatblygiadau preswyl wedi’u cwblhau ers dechrau'r cyfnod 2RLDP (1 Ebrill 2020), wedi'u rannu fesul safleoedd mawr (10+ uned) a safleoedd bach (o dan 10 uned).
• Ymrwymiadau Banc Tir: nifer yr unedau sydd â chaniatâd cynllunio ar safleoedd o 10 neu fwy o unedau. Mae hyn yn cynnwys safleoedd sydd â chaniatâd cynllunio ac sydd naill ai wrthi'n cael eu datblygu neu lle mae’r gwaith datblygu ar fin dechrau yn y tymor byr.
• Hap-safleoedd: nid yw hap-safleoedd mawr a bach yn cael eu dyrannu'n benodol ar gyfer tai ond yn dod ymlaen yn ystod oes y Cynllun.
• Dyraniadau Tai Newydd: safleoedd a gyflwynwyd fel safleoedd ymgeisiol ac a gafodd eu hasesu drwy'r broses asesu safleoedd ymgeisiol, lle gellir dangos eu bod yn gyflawnadwy ac yn hyfyw. Mae'r dyraniadau hyn wedi'u nodi ym Mholisi HO1.

Dosbarthiad Gofodol Tai Sylw

8.8Mae sawl elfen o'r cyflenwad tai y mae'n rhaid eu hasesu gyda'i gilydd er mwyn llywio'r gwaith o gyflawni'r gofyniad tai. Mae Tabl 1 yn rhoi crynodeb o'r elfennau hyn yn ôl Hierarchaeth Aneddiadau'r 2RLDP, fel y'i diffinnir ym Mholisi SP2. Mae gan bob elfen cyflenwad tai y dyddiad sylfaen o 1 Ebrill 2026.

Tabl 1: Crynodeb o Ddosbarthiad Gofodol Tai

8.9Mae Tabl 1 yn dangos bod dosbarthiad gofodol holl elfennau'r cyflenwad tai yn cael ei gyfeirio yn unol â'r strategaeth twf gofodol, Polisïau SP1 a SP2, yn benodol at yr aneddiadau yn y Fwrdeistref Sirol sydd â'r cysylltedd gorau â thrafnidiaeth gyhoeddus ac sy'n cynnig ystod dda o wasanaethau a chyfleusterau. Mae'r Prif Aneddiadau Haen 1 yn darparu ar gyfer cyfran sylweddol o'r datblygiadau, sy'n gymesur â'u statws yn yr hierarchaeth a'u rhinweddau fel aneddiadau cynaliadwy sydd wedi'u gwasanaethu'n dda gan drafnidiaeth gynaliadwy.

8.10Mae Aneddiadau Lleol Haen 2 hefyd yn darparu ar gyfer cyfran briodol o'r datblygiad. Mae'r rhain yn aneddiadau sydd, yn ogystal â chael mynediad da at wasanaethau a thrafnidiaeth gyhoeddus, hefyd yn cael eu gwasanaethu'n dda gan gyfleoedd cyflogaeth gerllaw, gan alinio tai â chyflogaeth.

8.11Mae datblygiad cyfyngedig o fewn Haen 3 ac nid oes unrhyw ddyraniadau newydd o fewn Haen 4 a 5, dim ond datblygiad ar raddfa fach o fewn Ymrwymiadau Banc Tir a Datblygiadau a chwblhawyd.

Cyflenwi Tai Sylw

8.12Mae Polisïau SP1 a SP6 yn nodi gofyniad tai o 6,165 o anheddau dros gyfnod y cynllun. Er mwyn caniatáu dewis a hyblygrwydd, mae'r cynllun yn gwneud darpariaeth ar gyfer 7,151 o anheddau, sy'n cyfateb i lwfans hyblygrwydd o 16%. Mae Polisi HO1 yn nodi'r dyraniadau a fydd yn cyfrannu tuag at fodloni'r gofyniad cyflenwi tir tai.

8.13Mae dyrannu safleoedd ar gyfer datblygiad preswyl yn bwysig er mwyn sicrhau bod digon o dir ar gael i fodloni gofynion tai’r boblogaeth. Mae Tabl 1 yn dangos bod dosbarthiad gofodol tai newydd yn cael ei gyfeirio yn unol â'r strategaeth twf gofodol, Polisïau SP1 ac SP2, yn benodol i'r aneddiadau yn y Fwrdeistref Sirol sy'n cael eu gwasanaethu orau gan drafnidiaeth gyhoeddus ac sy'n cynnig ystod dda o wasanaethau a chyfleusterau.

8.14Mae'r Prif Aneddiadau Haen 1 yn darparu ar gyfer cyfran sylweddol o'r datblygiadau newydd, sy'n gymesur â'u statws yn yr hierarchaeth a'u rhinweddau fel aneddiadau cynaliadwy sydd wedi'u gwasanaethu'n dda gan drafnidiaeth gynaliadwy.

8.15Mae Aneddiadau Lleol Haen 2 hefyd yn darparu ar gyfer cyfran briodol o'r datblygiad. Mae'r rhain yn aneddiadau sydd, yn ogystal â chael mynediad da at wasanaethau a thrafnidiaeth gyhoeddus, hefyd yn cael eu gwasanaethu'n dda gan gyfleoedd cyflogaeth gerllaw, gan alinio tai â chyflogaeth.

8.16Dim ond un dyraniad sydd o fewn Anheddiad Haen 3, ac mae'r safle hwn mewn lleoliad da mewn perthynas â gorsaf reilffordd, gan gynnig cyfle ardderchog i leihau dibyniaeth ar geir preifat, a chynyddu cerdded, beicio a defnydd o drafnidiaeth gyhoeddus.

8.17Mae Atodiad 1 yn cynnwys rhagor o fanylion ar ddyraniadau tai. Mae Atodiad 11 yn cynnwys trywydd tai sy'n amlinellu'r amserlenni ar gyfer cyflawni'r dyraniadau tai, tra bod Atodiad 12 yn cynnwys Cynllun Cyflawni Seilwaith sy'n nodi'r hyn sydd ei angen i gefnogi datblygiad y safleoedd a ddyrannwyd.

Cyfleoedd Adfywio dan arweiniad Tai Sylw

8.18Mae dyraniadau tai newydd yn gofyn am dystiolaeth ategol gadarn ar gyflawni, amserlenni gweithredu, gofynion seilwaith a hyfywedd. Mae nifer o safleoedd y mae'r Cyngor yn dymuno eu cynnwys o fewn y 2RLDP at ddibenion adfywio posibl, ond nid oes modd darparu tystiolaeth glir y gellir cyflawni'r gwaith ar y safleoedd o fewn cyfnod y cynllun. Mae'r safleoedd hyn yn cynnwys safleoedd a ddyrannwyd yn y Cynllun Datblygu Lleol Mabwysiedig ond nad ydynt wedi'u datblygu eto.

8.19Mae Polisi HO2 yn nodi cyfleoedd Adfywio dan arweiniad Tai. Ni ellir dibynnu ar y safleoedd hyn i gyfrannu tuag at y gofyniad tai a nodwyd, ac ni fydd y safleoedd yn cael eu hystyried wrth gyfrifo datblygiad hap-safle posibl.

8.20Yn gyffredinol, mae'r safleoedd uchelgeisiol hyn yn safleoedd tir llwyd, o fewn Aneddiadau Haen 1 a 2 ac maent mewn lleoliad da ar gyfer cyflogaeth, gwasanaethau a thrafnidiaeth gyhoeddus. Oherwydd ansicrwydd o ran hyfywedd a gallu i gyflawni, nid yw'r safleoedd hyn wedi'u cynnwys o fewn y llwybr tai, fodd bynnag, maent yn cael eu dyrannu i annog buddsoddiad ac adfywio a darparu manteision ehangach i'r cymunedau cyfagos.

8.21Gellir dod o hyd i ddisgrifiadau manwl o'r safleoed hyn yn Atodiad 2.

Tai Fforddiadwy Sylw

8.22Nod y Cyngor yw sicrhau bod gan bawb yn y Fwrdeistref Sirol fynediad at gartref o ansawdd da sy'n diwallu’r anghenion tai a nodwyd. Mae darparu ystod o dai sy'n fforddiadwy i'r boblogaeth leol yn hanfodol i gyflawni hyn. Mae diffyg tai fforddiadwy yn broblem sylweddol sy'n wynebu trigolion yn y Fwrdeistref Sirol.

8.23Yn 2024, cymeradwyodd y Cyngor Asesiad o'r Farchnad Tai Leol (LHMA) wedi'i ddiweddaru a oedd yn amcangyfrif bod angen 218 o unedau fforddiadwy y flwyddyn ar gyfer y cyfnod o bum mlynedd 2024-2029. Mae angen blynyddol arall o 189 hefyd wedi'i nodi dros weddill 10 mlynedd cyfnod LHMA. Byddai hyn yn cynrychioli gofyniad am 2,980 o gartrefi fforddiadwy pe bai'n cael ei allosod dros gyfnod y 2RLDP. Nid yw hwn yn darged tai fforddiadwy realistig ar gyfer y 2RLDP, ac ni ddisgwylir iddo fod gan mai dim ond un o nifer o ffyrdd o sicrhau cyflenwad o dai fforddiadwy yw datblygiadau newydd.

8.24Mae'r LHMA yn cynnwys dadansoddiad o'r angen ar lefel ward ac ardal y farchnad dai, gydag 20 o ardaloedd marchnad dai yn cael eu nodi yn y Fwrdeistref Sirol. Ar y cyfan, mae'r angen am dai fforddiadwy ar ei uchaf yn aneddiadau Haen 1 Caerffili a Choed Duon, ac anheddiad Haen 2 ym Maes-y-cwmwr, fodd bynnag, mae'r LHMA yn nodi angen tai fforddiadwy ar draws yr awdurdod, gyda'r galw mwyaf am eiddo un ystafell wely.

8.25Mae'r targed o 1,906 o anheddau fforddiadwy, o leiaf, yn adlewyrchu nifer yr unedau y rhagwelir y gellir eu darparu ar draws y Fwrdeistref Sirol drwy gytundebau Adran 106 neu amodau cynllunio, sy'n ei gwneud yn ofynnol bod canran o'r datblygiad gael ei darparu fel tai fforddiadwy. Mae'r targed yn cynnwys:

• Nifer y cartrefi fforddiadwy sydd eisoes wedi'u darparu yn ystod y cyfnod Ebrill 2020 – Mawrth 2026;
• Cartrefi fforddiadwy y disgwylir iddynt gael eu cyflawni ar safleoedd sydd â chaniatâd cynllunio ac sy'n gallu cael eu cyflawni dros gyfnod y cynllun;
• Cartrefi fforddiadwy y disgwylir iddynt gael eu cyflawni, trwy ddefnyddio rhwymedigaethau cynllunio, ar ddyraniadau newydd ar gyfer gweddill cyfnod y cynllun;
• Rhagdybiaeth o gartrefi fforddiadwy y gellid eu darparu trwy ddatblygu hap-safleoedd ar gyfer gweddill cyfnod y cynllun.

8.26Wrth gyfrifo'r targed tai fforddiadwy, cydnabyddir y gallai nifer y tai fforddiadwy a gyflawnwyd yn ystod cyfnod y cynllun fod yn is neu'n fwy na'r targed oherwydd hyfywedd y safle, neu pan gaiff safleoedd eu cyflwyno gan naill ai Cartrefi Caerffili neu Landlord Cymdeithasol Cofrestredig arall.

8.27Mae angen sylweddol am dai fforddiadwy yn y fwrdeistref sirol ac felly mae ceisio lefelau priodol o dai fforddiadwy yn cael ei gyfiawnhau fel modd o gyfrannu at gymunedau cymysg, cytbwys a chynaliadwy trwy ddarparu tai i bob sector o'r boblogaeth.

8.28Dylid trin y targedau hyn fel rhai dangosol oherwydd, ar gam y cais cynllunio, bydd gofynion safle-benodol yn dibynnu ar amodau presennol y farchnad gan ystyried yr Asesiad Marchnad Tai Leol diweddaraf, Asesiadau Hyfywedd diweddar a gwybodaeth gan Is-adran Tai y Cyngor. Mae'r targedau yn cymryd yn ganiataol na fydd unrhyw grant na chymhorthdal cyhoeddus yn cael ei ddefnyddio. Pe bai cyllid grant ar gael, gellir ceisio am lefel uwch o dai fforddiadwy. Yn achos safleoedd a aseswyd ac a ddaeth i'r casgliad yn ffurfiol gan y Cyngor fel rhai mewn lleoliadau o angen tai fforddiadwy uchel ac sy'n meddu ar nodweddion lleoliad neu nodweddion eraill o addasrwydd arbennig o ran diwallu anghenion o'r fath, gall y Cyngor geisio negodi lefelau darpariaeth tai fforddiadwy hyd at 100%, gan ystyried yr holl ystyriaethau perthnasol gan gynnwys hyfywedd darpariaeth o'r fath.

8.29Er mwyn ategu polisi a chanllawiau cenedlaethol, comisiynodd Cymdeithas Swyddogion Cynllunio Cymru (POSW) ganllawiau ar 'Hyfywedd Ariannol mewn Cynllunio ar gyfer Cymru', sydd wedi'u cynnwys fel dogfen sail tystiolaeth EB56. Paratowyd y rhain i ddarparu arweiniad ymarferol a dehongliad ar gyfer ymdrin ag achosion penodol lle mae hyfywedd ariannol yn ystyriaeth berthnasol – yn bennaf yng nghyd-destun llunio cynlluniau, ond hefyd yng nghyd-destun Rheoli Datblygu.

8.30Ceir rhagor o wybodaeth am ofynion tai fforddiadwy yn y Canllawiau Cynllunio Atodol: Rhwymedigaethau Tai Fforddiadwy.

8.31Mae safleoedd eithriedig yn ffordd bosibl o ddarparu tai fforddiadwy mewn ardaloedd gwledig. Rhaid i ddatblygiadau o'r fath ymwneud ag aneddiadau gwledig a bod ar safleoedd lle mae datblygiad yn cael ei reoli'n llym ac lle na fyddai tai newydd fel arfer yn cael eu caniatáu. Dylai safleoedd eithriedig fod ar raddfa briodol ar gyfer maint yr anheddiad i sicrhau bod cymunedau'n gytbwys ac fel arfer yn darparu dim mwy na 10 annedd.

8.32Bydd caniatâd cynllunio yn amodol ar amod cynllunio neu rwymedigaeth i sicrhau y bydd y tai fforddiadwy yn parhau i fod ar gael am byth er mwyn diwallu anghenion tai lleol. Dim ond pan fo tystiolaeth o angen lleol y bydd rhyddhau safleoedd eithriedig yn briodol, a lle na ellir mynd i'r afael â'r angen hwn o fewn yr anheddiad penodol nac un cyfagos. Yng nghyd-destun y polisi hwn, ystyr 'angen lleol' yw person neu aelwyd sy'n byw o fewn yr anheddiad dan sylw neu anheddiad cyfagos a/neu sydd â chysylltiad teuluol â'r anheddiad dan sylw ac sydd mewn angen tai fforddiadwy.

8.33Yr 'aneddiadau gwledig' y mae'r polisi hwn yn gymwys iddynt yw Aneddiadau Haen 4, fel y nodir ym Mholisi SP2:

• Argoed
• Brynawel
• Deri
• Fochriw
• Hafodyrynys
• Llwyncelyn
• Llechryd
• Porset
• Princetown
• Rhydri
• Senghenydd
• Trinant
• Tŷ'n-y-coed-cae
• Wyllie
• Ynys-ddu

Tai Byw Bywyd Hŷn Sylw

8.34Mae'r diffyg tai addas i bobl hŷn yn y fwrdeistref sirol yn destun pryder gan fod y cymysgedd o dai ledled y fwrdeistref sirol yn annhebygol o ddiwallu anghenion trigolion yn y dyfodol. Mae'r diffyg darpariaeth hwn yn arwain at danfeddiannaeth y stoc dai bresennol, a hynny er anfantais gweithrediad llwyddiannus ac effeithlon y farchnad dai.

8.35Mae'r cynnydd disgwyliedig yn y galw cyffredinol am dai, sy'n cael ei yrru gan dwf poblogaeth a natur newidiol aelwydydd, sy'n crebachu ac yn heneiddio, yn golygu bod angen sicrhau cyfle i bobl gael llety mwy addas. Byddai hyn yn ei dro yn rhyddhau eiddo mwy sy'n addas ar gyfer aelwydydd mwy o faint e.e. teuluoedd â phlant.

8.36Er mwyn gwneud y trawsnewidiad hwn dros gyfnod y cynllun, bydd yn ofynnol i bob safle tai newydd o 10 neu fwy o anheddau wneud darpariaeth i’r perwyl bod 10% o anheddau yn dai addas i bobl hŷn fel rhan annatod o'r cymysgedd tai.

8.37Gallai hyn gynnwys datblygu byngalos yn ogystal â mathau eraill o dai fel cartrefi cyswllt unllawr neu gartrefi gydol oes. Mae angen i gartrefi o'r fath allu cael eu haddasu dros amser i ddiwallu anghenion sy'n newid, a chael eu hadeiladu mewn ffordd sy'n addas ar gyfer gofynion posibl yn y dyfodol, megis darparu lle ar gyfer cymhorthion ac addasiadau, storio sgwteri symudedd, lle i gynnal annibyniaeth, a defnyddio technoleg sy'n cefnogi byw'n annibynnol.

8.38Y prif sbardun ar gyfer y polisi hwn yw arallgyfeirio'r math o dai sydd ar gael yn y sector preifat i bobl hŷn. O ystyried yr amcanion sy'n sail i'r polisi hwn, ni fydd yn briodol i dai cymdeithasol ar gyfer pobl hŷn a ddarperir drwy'r polisi tai fforddiadwy gyfrannu at y ddarpariaeth sy'n ofynnol o dan y polisi hwn. Pan fo angen darpariaeth ar gyfer pobl hŷn fel rhan o'r polisi tai fforddiadwy, byddai hyn yn ychwanegol at yr hyn sy'n ofynnol drwy'r polisi hwn.

Polisïau Rheoli Datblygu Sylw

8.39Mae'r polisi hwn yn ceisio sicrhau bod datblygiadau tai newydd yn creu cymunedau cynaliadwy, cynhwysol trwy ddarparu ystod o fathau a meintiau tai ar ddwysedd effeithlon. Mae polisi cynllunio cenedlaethol yn pwysleisio y dylai datblygiadau ddarparu cymysgedd o dai i ddiwallu anghenion gwahanol grwpiau o fewn y gymuned a gwneud y defnydd gorau o dir. Mae'r ymagwedd hon yn cefnogi egwyddorion creu lleoedd, yn lleihau'r pwysau ar safleoedd tir glas, ac yn hyrwyddo cymdogaethau cryno, cerddadwy sy'n cael eu gwasanaethu'n dda gan drafnidiaeth gyhoeddus a chyfleusterau cymunedol.

8.40Mae dwysedd uwch mewn lleoliadau priodol, yn enwedig ger canolfannau trafnidiaeth a chanol trefi, yn helpu i leihau dibyniaeth ar geir, lleihau costau seilwaith, a chefnogi gwasanaethau lleol. Ar yr un pryd, mae angen cymysgedd o fathau o dai er mwyn mynd i'r afael â newidiadau demograffig fel aelwydydd llai a phoblogaeth sy'n heneiddio, gan sicrhau bod datblygiadau'n darparu ar gyfer teuluoedd, aelwydydd un person, a phreswylwyr hŷn. Mae'r canllawiau LHMA a chanllawiau cenedlaethol yn cadarnhau bod polisïau cymysgedd tai yn hanfodol ar gyfer mynd i'r afael â materion fforddiadwyedd ac atal creu cymunedau anghytbwys.

8.41Drwy ymgorffori'r egwyddorion hyn, mae'r polisi yn cyfrannu at gyflawni nodau llesiant cenedlaethol o dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, yn cefnogi defnydd tir effeithlon, ac yn cyd-fynd ag amcanion strategol Cymru'r Dyfodol.

8.42Mae safleoedd bach a lleiniau mewnlenwi yn chwarae rhan hanfodol wrth gynnal cyflenwad tai ar draws y fwrdeistref sirol. Maent yn darparu hyblygrwydd ac amrywiaeth yn y farchnad dai trwy alluogi cyfleoedd i adeiladwyr lleol, busnesau bach a chanolig a hunan-adeiladwyr, yn aml yn darparu cartrefi yn gyflymach na dyraniadau strategol. Yn unol â Pholisi Cynllunio Cymru, maent yn cyfrannu at wneud y defnydd gorau o dir o fewn aneddiadau, lleihau'r pwysau ar safleoedd tir glas, a chefnogi cymunedau cryno, cynaliadwy.

8.43Mae'r polisi yn berthnasol i safleoedd o fewn ffiniau aneddiadau diffiniedig, gan gynnwys datblygu lleiniau gwag, isrannu cwrtiliau preswyl mawr, ac ailddatblygu tir ac adeiladau heb eu defnyddio fel garejys neu safleoedd masnachol bach. Trwy ganolbwyntio ar leoliadau sydd eisoes wedi'u gwasanaethu gan seilwaith a gwasanaethau, mae'r polisi yn cyd-fynd â'r Polisi SP2 ac yn helpu i atgyfnerthu rôl a swyddogaeth pob anheddiad.

8.44Trwy nodi meini prawf clir a mesuradwy, mae'r polisi hwn yn sicrhau bod datblygiadau ar raddfa fach yn gwneud cyfraniad cadarnhaol at ddarparu tai lleol, yn atgyfnerthu cymeriad aneddiadau, ac yn gallu cael eu cyflawni heb danseilio ailddatblygu cynhwysfawr safleoedd mwy a ddyrannwyd.

8.45Mae datblygiad gan ddeiliaid tai yn gyffredin a gall wella amodau byw, ond rhaid eu rheoli'n ofalus er mwyn osgoi niwed i gymdogion, asedau treftadaeth, a chymeriad lleol. Mae'r polisi hwn yn sefydlu meini prawf clir i sicrhau bod cynigion yn parchu'r annedd letyol a'r cyd-destun cyfagos, yn diogelu preifatrwydd a golau dydd, ac yn atal gorddatblygu. Mae hefyd yn ceisio diogelu nodweddion treftadaeth, coed aeddfed, a bioamrywiaeth, yn enwedig mewn Ardaloedd Cadwraeth neu ger Adeiladau Rhestredig.

8.46Mae adeiladau preswyl ategol yn cael eu cydnabod fel rhai gwerthfawr ar gyfer cartrefu teuluoedd estynedig, a gofalwyr, yn ogystal â chefnogi trefniadau byw hyblyg. Fodd bynnag, rhaid iddynt barhau i fod yn israddol ac yn ategol i'r brif annedd, rhannu mynediad, parcio a chyfleustodau, ac ni ddylent greu unedau annibynnol. Yn gyffredinol, disgwylir i randai gael eu hymgorffori o fewn y brif annedd, gydag rhandai ar wahân yn dderbyniol dim ond lle nad yw estyniadau yn ymarferol ac mae'r dyluniad yn parhau i fod yn gymedrol ac yn agos at yr eiddo lletyol. Bydd amodau neu rwymedigaethau cynllunio yn cael eu defnyddio i gyfyngu ar eu defnydd er mwyn atal datgysylltiad a sicrhau na ellir eu gwerthu neu eu gosod fel annedd ar wahân ar unrhyw adeg.

Darpariaeth Sipsiwn a Theithwyr Sylw

8.47Mae Deddf Tai (Cymru) 2014 yn gosod dyletswydd statudol ar awdurdodau lleol i asesu a diwallu anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr yn eu hardaloedd. Mae'r ddyletswydd hon yn cael ei hatgyfnerthu gan ganllawiau Llywodraeth Cymru, sy'n ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau cynllunio lleol nodi safleoedd addas, cynaliadwy trwy eu cynlluniau datblygu lleol. Pwrpas y polisi hwn yw sicrhau triniaeth deg a chyfartal i gymunedau Sipsiwn a Theithwyr, gan alluogi teuluoedd i gynnal eu traddodiadau diwylliannol a'u ffordd o fyw wrth gael mynediad at wasanaethau hanfodol fel addysg, gofal iechyd a chyflogaeth.

8.48Er mwyn llywio'r sefyllfa mewn perthynas â'r angen am lety Sipsiwn a Theithwyr, mae'n ofynnol i'r Cyngor baratoi Asesiad Llety Sipsiwn a Theithwyr sy'n ystyried yr angen hwn. Mae gwneud darpariaeth i ddiwallu'r angen hwn yn hanfodol i gydymffurfio â rhwymedigaethau statudol ac i gefnogi nodau llesiant y Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru).

8.49Cynhaliwyd Asesiad Llety Sipsiwn a Theithwyr diweddaraf y Cyngor yn 2021. Cynhwyswyd Atodiad i adlewyrchu cymeradwyaeth ddilynol dau gais cynllunio. Cytunwyd ar yr Asesiad Llety Sipsiwn a Theithwyr gan Lywodraeth Cymru yn 2024. Mae Atodiad pellach wedi'i baratoi i adlewyrchu caniatâd cynllunio ychwanegol.

8.50Mae'r asesiad diweddaraf yn nodi nad oes angen heb ei ddiwallu am leiniau preswyl o fewn y pum mlynedd nesaf. Fodd bynnag, mae gofyniad yn parhau i fod ar gyfer 5 llain breswyl ychwanegol dros gyfnod ehangach yr 2RLDP hyd at 2035, sy'n deillio o dwf aelwydydd a ragwelir o fewn cymuned bresennol Sipsiwn a Theithwyr.

8.51Cynhaliodd y Cyngor dair Galwad am Safleoedd Ymgeisiol rhwng Gorffennaf 2021 a Chwefror 2025, lle gallai unrhyw dirfeddiannwr, datblygwr neu berson arall sydd â diddordeb gyflwyno tir i'w ystyried i'w gynnwys yn y Cynllun. Cyflwynwyd cyfanswm o 236 o safleoedd i'r Cyngor i'w hystyried: cyflwynwyd un safle ar gyfer cynnig yn ymwneud â Sipsiwn a Theithwyr (Tir yn yr hen Dŷ’r Orsaf, Rhymni). Ers hynny mae'r safle ymgeisiol a gyflwynwyd wedi cael caniatâd cynllunio ar gyfer 6 llain, ac mae'r caeau hyn wedi'u datblygu ac yn cael eu meddiannu. Bwriedir ehangu'r safle i ddarparu 6 llain ychwanegol, sy'n fwy nag anghenion teuluoedd Sipsiwn a Theithwyr dros gyfnod y cynllun.

8.52Er gwaethaf ceisio nodi safleoedd ychwanegol drwy Alwad am Safleoedd Ymgeisiol, nid oes unrhyw safleoedd newydd wedi'u nodi. Felly, mae'r 2RLDP wedi ymateb i amodau'r farchnad drwy fynd i'r afael â dulliau gan gymuned sipsiwn a theithwyr bresennol i ymestyn safle presennol,

8.53Mewn perthynas â darpariaeth trafnidiaeth ym Mwrdeistref Sirol Caerffili, mae'r Asesiad Llety Sipsiwn a Theithwyr yn nodi nad oes angen darparu safle tramwy yn seiliedig ar dystiolaeth gyfredol. Ystyrir bod darpariaeth trafnidiaeth yn fater rhanbarthol ac felly mae darpariaeth trafnidiaeth yn cael ei hystyried yn weithredol ar sail ranbarthol.

8.54Yn ogystal â'r safle parhaol a nodwyd ym Mholisi HO8, mae'n bwysig cynnwys polisi manwl sy'n seiliedig ar feini prawf i ddiwallu unrhyw angen yn y dyfodol neu angen annisgwyl. Dylai polisïau o'r fath gadw at bolisi cynllunio cenedlaethol a nodir ym Mholisi Cynllunio Cymru a Nodiadau Cyngor Technegol, a bod yn deg, rhesymol, realistig ac effeithiol wrth ddarparu safleoedd.

8.55Mae'r polisi hwn yn ymwneud â cheisiadau ar gyfer safleoedd sipsiwn a theithwyr parhaol a thramwy. Rhaid i gynigion am safleoedd fod yn unol â'r cyngor yng Nghylchlythyr 005/2018 Llywodraeth Cymru: Cynllunio ar gyfer Safleoedd Sipsiwn, Teithwyr a Siewmyn, a fydd yn ystyriaeth sylweddol fel y bo'n briodol wrth benderfynu ar unrhyw geisiadau cynllunio.

8.56Fel gyda mathau eraill o dai, mae'n bwysig bod cymunedau sipsiwn a theithwyr yn cael yr un cyfle â'r boblogaeth sefydledig i gael mynediad at gyfleusterau a gwasanaethau fel ysgolion neu feddygfeydd teulu. Am y rheswm hwn, y lleoliad a ffefrir ar gyfer safleoedd yw y tu mewn neu ar gyrion ardaloedd adeiledig, er y byddai safleoedd addas mewn lleoliadau gwledig neu lled-wledig hefyd yn dderbyniol.

8.57Mae llawer o sipsiwn a theithwyr yn rhedeg busnesau o'r safle lle mae eu carafanau wedi'u lleoli ac, felly, dim ond lle y gellir lletya'r cymysgedd hwn o ddefnydd y dylid caniatáu safleoedd heb dynnu oddi ar amwynderau trigolion lleol neu gymeriad yr ardal leol.

Trafnidiaeth Sylw

8.58Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i leihau gwytnwch ar y car preifat. Mae'n gofyn am ddefnyddio hierarchaeth trafnidiaeth gynaliadwy mewn perthynas â datblygiad newydd, sy'n blaenoriaethu cerdded, beicio a thrafnidiaeth gyhoeddus cyn cerbydau modur preifat. Mae Llwybr Newydd, Strategaeth Trafnidiaeth Cymru 2021, yn gosod targed uchelgeisiol o 45% o'r holl deithiau i'w gwneud trwy ddulliau cynaliadwy erbyn 2045.

8.59Rhan allweddol o strategaeth yr 2RLDP yw hyrwyddo datblygiad mewn lleoliadau cynaliadwy, gan leihau'r angen i deithio, lle bynnag y bo modd, wrth hwyluso mynediad hawdd i gludiant cyhoeddus a theithio llesol. Bydd lleihau dibyniaeth ar y car preifat hefyd yn helpu i fynd i'r afael â'r bygythiad cynyddol o newid yn yr hinsawdd trwy leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr sy'n gysylltiedig â theithio.

8.60Felly, mae'n hanfodol i'r 2RLDP gynnwys polisi strategol uchelgeisiol sy'n mynd i'r afael â dewisiadau teithio cynaliadwy.

8.61Rhaid mabwysiadu dull creu lleoedd wrth nodi, dylunio a chyflawni'r holl fesurau trafnidiaeth er mwyn gwneud y mwyaf o gynaliadwyedd datblygiadau a gwella hygyrchedd. Dylid ystyried lleoliad, graddfa, dwysedd, cymysgedd defnydd a dyluniad yr holl ddatblygiadau yn ofalus mewn modd sy'n lleihau'r galw am drafnidiaeth ac yn gwella'r cwmpas ar gyfer dewisiadau trafnidiaeth cynaliadwy.

8.62Mae mynd i'r afael ag eithrio cymdeithasol yn elfen hanfodol wrth adfywio ardaloedd difreintiedig ledled y fwrdeistref sirol. Mae gwella gallu trigolion i gael mynediad at wasanaethau a chyfleusterau yn ffactor allweddol wrth wireddu newidiadau i'r ardaloedd hyn. Er y cydnabyddir y bydd cyfran sylweddol o'r gwelliant trwy ffactorau nad ydynt yn gysylltiedig â defnydd tir, gellir gwella mynediad ffisegol i wasanaethau a chyfleusterau trwy leoliad a dyluniad priodol. Mae'r polisi hwn yn ceisio gwneud y mwyaf o'r potensial hwn.

8.63Mae symud tuag at ddulliau trafnidiaeth cynaliadwy yn hanfodol wrth fynd i'r afael â materion newid yn yr hinsawdd, tagfeydd traffig ac ansawdd aer. Er mwyn gwneud y mwyaf o'r cyfleoedd hyn, bydd angen i bob cynnig datblygu ddangos ei fod yn cadw at yr hierarchaeth trafnidiaeth gynaliadwy.

8.64Ffactor allweddol wrth ddarparu trafnidiaeth fwy cynaliadwy yw gwireddu cynnydd sylweddol yn nifer y teithiau byrrach trwy deithio llesol (cerdded a beicio). Mae Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 yn gwneud darpariaeth i gynghorau adnabod a darparu llwybrau teithio llesol pwrpasol yn eu hardaloedd. Mae gan y fwrdeistref sirol eisoes rwydwaith sefydledig o lwybrau beicio cenedlaethol a pellter hir sy'n agosáu at ei gwblhau. Gyda'r llwybrau cenedlaethol a pellter hir bron wedi'u cwblhau, y mater allweddol yn awr yw cysylltu'r rhwydwaith hwn â chyrchfannau a tharddleoedd allweddol ar lefel leol er mwyn hwyluso cynyddu’r defnydd o feicio a cherdded ar gyfer teithiau byr. Mae darparu rhwydwaith lleol integredig o ansawdd uchel o lwybrau yn elfen hanfodol ar gyfer teithio llesol.

8.65Er mwyn hwyluso teithio actif a chynaliadwy, bydd llwybrau hen linellau rheilffordd, sydd â photensial ar gyfer datblygu sy'n gysylltiedig â thrafnidiaeth, yn cael eu diogelu yn unol â Pholisïau SP8 a TR2, yn benodol y rhai sydd â photensial i hwyluso cerdded, beicio, cludo nwyddau rheilffyrdd neu symudiadau teithwyr.

8.66Disgwylir i'r dyluniad a'r cynllun ar gyfer datblygiadau preswyl, cyflogaeth, manwerthu, hamdden a datblygiadau eraill gynnwys darpariaeth ar gyfer cerdded a beicio a lle bo'n bosibl cysylltiadau / mynediad i'r rhwydweithiau cerdded a beicio sy'n datblygu.

8.67Mae'r strategaeth drafnidiaeth ar gyfer y fwrdeistref sirol yn canolbwyntio'n sylweddol ar fesurau i annog mwy o ddefnydd o'r systemau teithio llesol a chludiant cyhoeddus. Mae'n bwysig amddiffyn llwybrau trafnidiaeth strategol, a allai wella'r rhwydwaith trafnidiaeth gynaliadwy, rhag datblygiad a fyddai'n eu hatal rhag dod ymlaen yn y dyfodol.

8.68Mae'r Cyngor yn cefnogi'n llawn unrhyw gynigion sy'n hyrwyddo datblygiad Metro De-ddwyrain Cymru. Yn ogystal, bydd y Cyngor hefyd yn cefnogi cynigion sy'n gwneud y rhwydwaith trafnidiaeth presennol yn fwy gwydn ac yn fwy effeithlon ar gyfer trafnidiaeth gynaliadwy. Cydnabyddir y gall gwelliannau trafnidiaeth a llwybrau trafnidiaeth newydd gymryd cyfnod sylweddol o amser i ddwyn ffrwyth ac, i’r perwyl hynny, mae'n hanfodol bod y Cyngor yn diogelu llwybrau gwella trafnidiaeth strategol rhag datblygiad amhriodol a allai ragfarnu eu defnydd yn y dyfodol at ddibenion trafnidiaeth.

8.69Er gwaethaf yr awydd i leihau dibyniaeth ar y car, mae angen sicrhau bod y rhwydwaith ffyrdd strategol o safon briodol er mwyn hwyluso adfywio'r ardal. Fe wnaeth cau’r A469 i’r gogledd o Dredegar Newydd yn 2014 o ganlyniad i dirlithriad amlygu pa mor ddibynnol yw cymunedau yng ngogledd y Fwrdeistref Sirol ar y cyswllt trafnidiaeth hanfodol hwn. Felly, mae angen sicrhau gwytnwch ar hyd y llwybr hwn i gynnal hygyrchedd ar ei hyd, a diogelu dyfodol economaidd yr ardal. Bydd tir yn cael ei ddiogelu yn yr 2RLDP i sicrhau nad oes unrhyw ddatblygiad yn cael ei ganiatáu a allai o bosibl niweidio llwybr y ffordd yn y dyfodol.

8.70Fel rhan o gamau i wella'r seilwaith trafnidiaeth, mae'n hanfodol bod yr 2RLDP yn gwneud y mwyaf o'r cyfleoedd i ail-bwrpasu hen linellau rheilffordd ar gyfer datblygiadau sy'n gysylltiedig â thrafnidiaeth, gan gynnwys eu datblygu at ddibenion cludiant teithwyr. O ganlyniad, mae'n bwysig amddiffyn hen lwybrau rheilffordd rhag datblygiad a allai ragfarnu yn erbyn eu defnydd ar gyfer trafnidiaeth yn y dyfodol.

8.71Mae'r Cyngor yn mynd ar drywydd datblygu gorsaf newydd yn Nelson fel rhan o unrhyw ddatblygiad rheilffordd Cwmbargod ar gyfer gwasanaethau i deithwyr yn y dyfodol. Byddai'r orsaf newydd hon yn darparu cyswllt i Ystrad Mynach a gwasanaethau rheilffordd ar linell Cwm Rhymni.

8.72Mae ailagor llinell Glyn Ebwy ar gyfer gwasanaethau i deithwyr yn gyfle gwych i gynyddu’r defnydd o reilffyrdd yn y Fwrdeistref Sirol. Ar hyn o bryd mae dau drên yr awr yn gweithredu ar y llinell, un sy'n gwasanaethu Caerdydd ac un sy'n gwasanaethu Casnewydd. Mae angen dybryd hefyd i sefydlu gorsaf newydd yng Nghrymlyn, a fyddai'n helpu i ddarparu trên trafnidiaeth gyhoeddus i'r prif safle cyflogaeth ym Mharc Busnes Oakdale/Pen-y-fan.

8.73Mae gan yr orsaf reilffordd bresennol yn Llanbradach gyfleoedd cyfyngedig i barcio a theithio. Byddai adleoli'r orsaf i hen Domen Wingfield yn cynyddu atyniad yr orsaf hon i drigolion yn yr ardal leol yn ogystal â chymunedau ehangach ac i godi pwysigrwydd yr orsaf fel cyfleuster parcio a theithio arwyddocaol. Yn bwysig, byddai'r datblygiad hwn yn gwasanaethu i annog newid dulliau teithio trwy gynnig opsiwn teithio amgen credadwy, dibynadwy ac aml i gymudwyr i Gaerdydd.

8.74Nid yw'r gofynion tir penodol ar gyfer y gorsafoedd newydd wedi'u hystyried yn fanwl eto, ac mae'r cynlluniau ar wahanol gamau datblygu. Mae Map Cynigion yr 2RLDP yn nodi'r lleoliadau cyffredinol sy'n ymwneud â'r cynigion ond nid yw'n ceisio adnabod safleoedd penodol ar eu cyfer.

8.75Mae darparu cyfleusterau parcio a theithio mewn gorsafoedd yn cynyddu mynediad i'r rhwydwaith rheilffyrdd ac yn annog defnyddwyr ceir i newid i'r rheilffordd am ran sylweddol o'u taith. Mae'r cyfleusterau hefyd yn darparu cyfle ar gyfer opsiynau parcio a theithio bysiau yn y dyfodol pan ddaw’r galw’n ddigonol i'w cynnal.

8.76Mae'r gwelliannau mewn amlder a chapasiti parhaus ar linell Cwm Rhymni a Rheilffordd Glyn Ebwy ar gyfer gwasanaethau i deithwyr yn gyfle gwych i gynyddu ‘r defnydd o reilffyrdd yn y fwrdeistref sirol.

8.77Erbyn hyn mae pedwar trên yr awr yn rhedeg o Fargod i Gaerdydd a byddai darparu cyfleusterau parcio a theithio yn Llanbradach ac Ystrad Mynach yn cynyddu'n sylweddol y potensial i'r cyhoedd, yn enwedig cymudwyr, gael mynediad at y gwasanaethau rheilffordd gwell a'u defnyddio.

8.78Mae Caerffili 2035 yn gynllun adfywio a chreu lleoedd hirdymor gyda'r nod o drawsnewid canol tref Caerffili drwy fuddsoddiad mawr mewn mannau cyhoeddus, trafnidiaeth, twristiaeth, tai, a'r economi leol.

8.79Mae Cyfnewidfa Drafnidiaeth Caerffili yn un o nifer o brosiectau blaenllaw, sy'n cynnwys ailddatblygu'r gorsafoedd bws a thrên presennol yn un ganolfan drafnidiaeth fodern, ac integredig sy'n cysylltu'n ddi-dor lwybrau rheilffyrdd, bysiau, tacsi, cerdded a beicio, gan ddarparu gwell hygyrchedd, cyfleusterau i deithwyr, a mwy o gapasiti. Bwriad y gyfnewidfa newydd hon yw gweithredu fel porth arbennig i'r dref, gan wella cysylltedd, rhoi hwb i brofiad ymwelwyr, a chasglu buddsoddiad pellach sy'n gysylltiedig â phrosiectau mawr fel ailddatblygu Castell Caerffili.

8.80Bydd sefydlu hierarchaeth ffyrdd yn hwyluso defnydd effeithlon o'r rhwydwaith priffyrdd trwy sicrhau bod traffig yn cael ei ffrydio i'r llwybrau mwyaf priodol er mwyn cynnal amodau amgylcheddol, amwynderau a diogelwch priodol. Bydd cynnal rhwydwaith priffyrdd effeithlon a diogel yn cynorthwyo gwasanaethau trafnidiaeth gyhoeddus ar ffurf bysiau, gan gynnal eu hamlder a sicrhau eu bod yn rhedeg yn ôl yr amserlen. Mae'r ffyrdd sy'n cynnwys yr haenau yn yr hierarchaeth wedi'u nodi yn Atodiad 3, ynghyd â'u cyfyngiadau ar gyfer datblygu.

8.81Mae Chwarel Machen yn chwarel weithredol sy'n ymwneud ag echdynnu a chyflenwi calchfaen, ac fe'i gwasanaethir gan gyswllt rheilffordd i'r rhwydwaith ehangach. Mae polisi cenedlaethol yn mynnu y dylid adnabod lleoliadau terfyn rheilffyrdd presennol i'w diogelu, er mwyn darparu ystod lawn o opsiynau trafnidiaeth gynaliadwy.

Canolfannau Manwerthu a Masnachol Sylw

8.82Mae Llywodraeth Cymru yn gweithredu polisi 'Canol Trefi yn Gyntaf' sy'n ei gwneud yn ofynnol i gyfleusterau masnachol, manwerthu, addysg, iechyd, hamdden a gwasanaethau cyhoeddus newydd sylweddol gael eu lleoli yng nghanol trefi fel yr ystyriaeth gyntaf. Mae'r ymagwedd hon yn cydnabod bod canol trefi yn symud i ffwrdd o'u rolau manwerthu traddodiadol.

8.83Mae polisi cenedlaethol yn cyfeirio at 'ganolfannau manwerthu a masnachol' fel canolfannau gweithgarwch cymdeithasol ac economaidd a'r canolbwynt ar gyfer ystod amrywiol o wasanaethau sy'n cefnogi anghenion cymunedau lleol. Hefyd, maent yn 'hygyrch iawn i wahanol ddulliau trafnidiaeth a dyma'r lleoliadau mwyaf cynaliadwy ar gyfer datblygiad newydd'.

8.84Elfen allweddol o strategaeth yr 2RLDP yw hyrwyddo twf ac adfywio canol trefi, yn ogystal ag ystyried nodau trafnidiaeth allweddol fel nodau datblygu.

8.85O ganlyniad, mae'n bwysig bod y Cyngor yn amddiffyn ei ganol trefi rhag datblygiad amhriodol wrth ganiatáu’r hyblygrwydd er mwyn i'r canolfannau hynny barhau i ffynnu. Er mwyn cynorthwyo yn hyn, mae'r 2RLDP wedi nodi ei brif drefi a'i ganolfannau lleol o fewn hierarchaeth Canolfannau Manwerthu a Masnachol.

8.86Mae arallgyfeirio canol trefi yn bwysig os ydynt am oroesi arferion siopa sy'n newid, annog ymwelwyr ychwanegol, gwella amser preswylio a chynyddu gweithgarwch twristiaeth a manwerthu. Mae hyn yn hanfodol i sicrhau bod y canolfannau hyn yn ffynnu ac yn diwallu anghenion trigolion yn y dyfodol.

8.87Mae canol trefi deniadol, ffyniannus a bywiog yn helpu i greu swyddi i bobl leol, maent yn cadw gwariant yn y Fwrdeistref Sirol ac yn denu gwariant ymwelwyr. Maent yn hanfodol i adeiladu economi leol gref a chynaliadwy. Bydd cynigion datblygu sy'n dilyn yr hierarchaeth yn helpu i ysgogi gweithgarwch economaidd a chymdeithasol, gan atgyfnerthu patrymau anheddu cynaliadwy.

8.88Mae polisi cenedlaethol a Dyfodol Cymru yn gweithredu polisi 'Canol Trefi yn Gyntaf', sy'n ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau fabwysiadu ymagwedd ddilyniannol o ddewis safleoedd mewn cynlluniau datblygu ac wrth asesu ceisiadau cynllunio ar gyfer manwerthu a defnyddiau cyflenwol eraill. Y dewis cyntaf ddylai fod i leoli datblygiad newydd o fewn canolfan a ddiffinnir yn yr hierarchaeth a nodir ar gyfer defnydd manwerthu a masnachol, ac yna safleoedd ymyl y ganolfan. Dim ond wedyn y dylid ystyried safleoedd sydd wedi'u lleoli mewn mannau eraill, ar yr amod eu bod yn hygyrch trwy ddewis o ddulliau teithio cyhoeddus a phreifat.

8.89Mae'r ymagwedd ddilyniannol yn berthnasol i fanwerthu a phob defnydd cyflenwol i ganolfannau manwerthu a masnachol, er y gall rhai defnyddiau cymunedol fod â gofynion hygyrchedd penodol sy'n golygu bod angen iddynt gael eu lleoli yn agos at y cymunedau y maent yn eu gwasanaethu. Mae natur defnydd arfaethedig yn debygol o benderfynu pa fath o ganolfan (h.y. trefn uwch neu is) sydd fwyaf priodol fel man cychwyn ar gyfer rhoi'r ymagwedd ddilyniannol ar waith. Bydd cynigion yn destun asesiad o'r angen lle bo hynny'n briodol, yn unol â pholisi cenedlaethol.

8.90Bydd canol trefi yn hygyrch i bawb ac yn blaenoriaethu trafnidiaeth gynaliadwy; byddant yn cael eu gwasanaethu'n dda gan seilwaith Teithio Llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus sy'n cysylltu â'r aneddiadau cyfagos.

8.91Dylai cynigion datblygu sy'n cydymffurfio â'r polisi hwn helpu i wneud canol trefi yn brysur ac yn ffyniannus trwy gydol y dydd a gyda'r nos. Hefyd, dylai cynnydd mewn gweithgarwch economaidd greu swyddi a chyfoeth, ac efallai helpu i godi safonau byw lleol.

8.92Bydd cynigion datblygu yn rhoi'r Egwyddorion Creu Lleoedd a nodir yn Adran 7 ar waith, gan sicrhau bod Canol Trefi yn ddeniadol, yn ddiogel ac yn groesawgar.

8.93Mae hierarchaeth canolfannau manwerthu a masnachol y Fwrdeistref Sirol wedi'i nodi ym Mholisi SP11 uchod ac mae'n cynnwys pum prif ganolfan dref a phedair canolfan leol. Mae'n eithrio unrhyw leoliadau ymyl y canol neu y tu allan i'r dref, y mae'r polisi hwn yn berthnasol iddyn nhw’n uniongyrchol. Bydd cynigion ar gyfer datblygiadau manwerthu a masnachol newydd mewn lleoliadau o'r fath yn cael eu rheoli yn unol â pholisi cenedlaethol i hyrwyddo canolfannau presennol, sefydledig.

8.94Mae Polisi RC3 yn nodi'r meini prawf y bydd cynigion ar gyfer datblygiadau manwerthu a masnachol newydd mewn lleoliadau ymylol a thu allan i'r dref yn cael eu hasesu yn unol â'r polisi cenedlaethol. Mae'r polisi yn berthnasol i bob cynnig sy'n creu gofod llawr ychwanegol ar gyfer gwasanaethau manwerthu, ariannol, phroffesiynol a bwyd a diod. Mae hefyd yn berthnasol i bob cais, gan gynnwys newidiadau defnydd, estyniadau, isrannu/uno unedau presennol, lloriau mesanîn ac amrywiadau i amodau cynllunio perthnasol, a nod y polisi yw cadw a gwella bywiogrwydd, hyfywedd ac atyniad prif drefi a chanolfannau lleol presennol.

8.95Bydd angen i gynigion ar gyfer datblygiad manwerthu neu fasnachol newydd y tu allan i'r canolfannau sydd wedi'u cynnwys yn yr hierarchaeth ddangos eu bod wedi bodloni'r prawf dilyniannol y cyfeirir ato yn y polisi cynllunio cenedlaethol. Bydd angen i ddatblygwyr ddangos bod yr holl opsiynau posibl yng nghanol y dref wedi'u hasesu'n drylwyr gan ddefnyddio'r dull dilyniannol cyn i safleoedd ymyl a thu allan i'r canol yn cael eu hystyried ar gyfer defnyddiau allweddol yng nghanol y dref. Mae'r dull hwn yn ei gwneud yn ofynnol i ddatblygwyr a manwerthwyr fod yn hyblyg ac yn arloesol ynghylch fformat, dyluniad a graddfa'r datblygiad arfaethedig a faint o barcio a ddarperir, gan deilwra'r rhain i addasu i amgylchiadau lleol.

8.96Cydnabyddir na fydd cynigion ar raddfa fach, fel siop fach sy'n gwasanaethu cymdogaeth leol, yn niweidiol i fywiogrwydd a hyfywedd canolfannau. Bydd cynigion o'r fath yn cael eu hyrwyddo o dan y polisi gan y byddan nhw’n helpu cynnal cymunedau a lleihau'r angen i drigolion deithio i ardaloedd ac aneddiadau eraill ar gyfer amwynderau sylfaenol.

8.97Mae'r dyraniadau'n rhan o raglen adfywio ehangach ar gyfer Caerffili – Caerffili 2035. Mae Caerffili 2035 yn gynllun adfywio a chreu lleoedd hirdymor gyda'r nod o drawsnewid canol tref Caerffili drwy fuddsoddiad mawr mewn mannau cyhoeddus, trafnidiaeth, twristiaeth, tai, a'r economi leol. Mae'n cynnwys y prosiectau blaenllaw canlynol:

• Tir wrth ymyl Cardiff Road, gan gynnwys datblygiad gwesty posibl ac ardal hamdden arfaethedig a fydd yn manteisio ar y golygfeydd dros y castell. Bwriad y safle yw cryfhau cynnig ymwelwyr y dref trwy ddarparu llety o ansawdd uchel a gofod manwerthu llawr gwaelod cyflenwol, gan gefnogi adfywio ehangach a thwf twristiaeth.
• Stryd Pentre-baen - yn cynnwys ailddatblygu rhan o Stryd Pentre-baen i ddarparu tua 72 o fflatiau newydd a gofod masnachol ar y llawr gwaelod. Nod y cynllun yw adfywio rhan allweddol o’r canol tref trwy ddisodli'r hen adeiladau marchnad dan do gyda datblygiad defnydd cymysg modern sy'n cryfhau cynnig preswyl y dref ac yn gwella gweithgarwch masnachol.
• Cyfnewidfa Drafnidiaeth Caerffili - yn cynnwys ailddatblygu'r gorsafoedd bysiau a threnau presennol yn un ganolfan drafnidiaeth fodern, integredig sy'n cysylltu'n ddi-dor lwybrau rheilffyrdd, bysiau, tacsi, cerdded a beicio, gan ddarparu gwell hygyrchedd, cyfleusterau i deithwyr, a mwy o gapasiti. Bwriad y gyfnewidfa newydd hon yw gweithredu fel porth arbennig i'r dref, gan wella cysylltedd, rhoi hwb i brofiad ymwelwyr, a chasglu buddsoddiad pellach sy'n gysylltiedig â phrosiectau mawr fel ailddatblygu Castell Caerffili.

Seilwaith Cymunedol a Chymdeithasol Sylw

8.98Mae seilwaith cymunedol a chymdeithasol yn hanfodol i gyflawni datblygiad cynaliadwy, cymunedau cydlynol a llesiant trigolion y fwrdeistref sirol. Mae'n darparu'r gwasanaethau a'r cyfleusterau sy'n ategu prif ddefnyddiau tai, cyflogaeth a manwerthu. Mae'r 2RLDP yn diffinio seilwaith cymunedol a chymdeithasol fel y cyfleusterau hynny a ddefnyddir gan gymunedau lleol at ddibenion cymdeithasol, iechyd, addysg a diwylliannol.

8.99Gall cyfleusterau cymunedol fod mewn perchnogaeth neu gael eu darparu gan y sector cyhoeddus, y sector preifat neu grwpiau cymunedol. Gellir ystyried bod cyfleusterau o'r fath yn briodol mewn ardaloedd preswyl a di-breswyl, lle maent yn bodloni'r polisïau cynllunio perthnasol, gan eu bod yn gwasanaethu anghenion y gymuned ehangach. Er bod rhagdybiaeth gyffredinol o blaid cyfleusterau cymunedol, dylent adlewyrchu egwyddorion creu lleoedd cadarn a chyfrannu'n gadarnhaol at lesiant cymunedol lleol. Rhaid i unrhyw gynigion ar gyfer cyfleusterau cymunedol fod ar raddfa sy'n briodol i'r anheddiad lle maent wedi'u lleoli a chefnogi rôl a swyddogaeth yr anheddiad hynny.

8.100Mae'r 2RLDP yn cydnabod bod mynediad da i gyfleusterau cymdeithasol a chymunedol yn hanfodol er mwyn mynd i'r afael ag anghydraddoldebau cymdeithasol o fewn a rhwng gwahanol gymunedau yn y Fwrdeistref Sirol, gan ddarparu cyfle i bobl fyw bywydau iach, diogel a chytbwys. Pan nodir angen, mae'r Cynllun yn ceisio sicrhau bod cyfleusterau'n cael eu darparu mewn modd priodol ac mewn lleoliadau priodol.

8.101Wrth leoli cyfleusterau newydd neu newid cyfleusterau, bydd y Cyngor a'i sefydliadau partner yn chwarae rhan hanfodol wrth gefnogi a datblygu'r model darpariaeth. Bydd ymagwedd arloesol a chydweithredol o ddarparu gwasanaethau yn cael ei flaenoriaethu, yn enwedig trwy gyd-leoli tai, cyfleusterau cymdeithasol a chymunedol.

8.102Cydnabyddir y gall cyfleoedd ar gyfer cyfleusterau cymdeithasol a chymunedol newydd fod yn aml yn gyfyngedig, yn enwedig lle nad yw'r rhain yn cael eu hariannu'n fasnachol ond yn cael eu cymhorthdal gan y Cyngor. O ganlyniad, mae'r 2RLDP yn nodi egwyddor sylfaenol o gadw cyfleusterau presennol lle mae'r rhain yn darparu rôl hanfodol a chynaliadwy yn eu cymunedau.

8.103Nod y polisi hwn yw diogelu'r holl gyfleusterau cymdeithasol a chymunedol presennol ac arfaethedig sy'n chwarae rhan werthfawr yn eu cymunedau. Ni chaniateir datblygu a fyddai'n arwain at golli cyfleusterau o'r fath ac a fyddai'n cael effaith andwyol ar y gymuned y bwriedir iddynt wasanaethu ynddi oni bai bod y meini prawf polisi yn cael eu bodloni.

Hamdden Sylw

8.104Mae hamdden yn elfen sylfaenol o fywyd yn ein cymunedau. Mae mynediad at le a chyfleusterau ar gyfer gweithgareddau hamdden anffurfiol a ffurfiol yn rhan o gyfansoddiad ein haneddiadau ac maent yn cyfrannu'n sylweddol at lesiant ein preswylwyr. Mae'r cynllun yn ceisio sicrhau bod cyfleusterau hamdden ffurfiol ac anffurfiol priodol yn cael eu darparu i gefnogi twf y fwrdeistref sirol a'r cymunedau presennol.

8.105Dylai dyluniad a chynllun datblygiad preswyl newydd ymgorffori ardaloedd digonol o fannau agored cyhoeddus, ardaloedd chwarae naturiol, chwarae mewn coetir, mannau llawn cynefinoedd ar gyfer hamdden anffurfiol y gellir eu defnyddio fel rhan annatod o'r datblygiad. Dylid cymryd gofal i sicrhau y dylid ei ddylunio yn y fath fodd fel manteisio ar dopograffeg y safle, creu golygfeydd agored ac osgoi ardaloedd atodol o ofod na ellir eu defnyddio. Pan fo digon o le agored yn bodoli ger y safle datblygu, bydd angen i ddatblygwyr ystyried sut i fanteisio ar yr adnodd hwn a thrwy hynny ddarparu cysylltiadau cyhoeddus wedi'u cynllunio'n dda o fewn y datblygiad i'r ardaloedd hyn o dir trwy ddarparu llwybr troed a / neu lwybr beicio newydd.

8.106Mae maint y tir sydd ei angen ar gyfer darpariaeth chwarae plant a chwaraeon awyr agored yn seiliedig ar safonau Meysydd Chwarae (FIT) (a ddiweddarwyd yn 2024):

• Cyfanswm y mannau agored (parciau a gerddi, amwynderau mannau gwyrdd, mannau naturiol a lled-naturiol): o leiaf 3.2 hectar fesul 1000 o bobl (32 metr sgwâr y pen);
• Cyfanswm chwaraeon awyr agored: o leiaf 1.6 hectar fesul 1000 o bobl (16 metr sgwâr y pen); ac
• Cyfanswm y gofod chwarae (offer ar gyfer chwarae ac ardaloedd dynodedig a darpariaeth chwarae anffurfiol): o leiaf 0.55 hectar fesul 1000 o bobl (5.5 metr sgwâr y pen).

8.107Bydd angen cytuno ar ofynion manwl gywir ar gyfer pob safle gyda'r Cyngor gan y gallai ffactorau lleol olygu bod angen diwygio'r safonau hyn, er enghraifft lleoliad ac ansawdd y ddarpariaeth bresennol. Lle bo angen, bydd y Cyngor yn ceisio cadw at rwymedigaethau cynllunio o dan Adran 106 Deddf Cynllunio Gwlad a Thref (1990) er mwyn sicrhau darpariaeth briodol o gyfleusterau o'r fath. Dylid cyflwyno manylion mewn perthynas â chynnal a chadw a, lle bo hynny'n briodol, rheolaeth cyfleusterau yn y dyfodol fel rhan o unrhyw gais.

8.108Mae mannau agored yn hanfodol i greu lleoedd actif a chymdeithasol a hyrwyddo amgylcheddau iachach. Mae diogelu mannau agored yn sicrhau bod cymunedau yn parhau i gael mynediad at adnoddau hamdden, cymdeithasol ac amgylcheddol hanfodol sy'n cefnogi llesiant corfforol a meddyliol yn uniongyrchol. Mae mannau agored yn cynnwys parciau cyhoeddus, amwynderau mannau gwyrdd, cyfleusterau chwaraeon awyr agored ac ardaloedd chwarae i blant.

8.109Bydd angen i gynigion datblygu a fyddai'n arwain at golli rhywfaint, neu'r cyfan, o le agored ddangos bod digon o fannau agored yn yr ardal i ddiwallu anghenion y gymuned leol. Er mwyn gwneud hynny, rhaid cyflwyno asesiad mannau agored cadarn fel rhan o gais cynllunio sy'n nodi nad yw colli'r man agored yn arwain at ddiffyg darpariaeth, nac yn gwaethygu diffyg darpariaeth presennol.

8.110Mae'r polisi hwn yn ceisio cadw ardaloedd o fannau agored sydd wedi'u cynllunio fel rhan o ardal neu ddatblygiad ehangach, gan fod y rhain yn elfennau wedi'u cynllunio o fewn y strydlun sydd â gwerth amwynderau sylweddol, boed hynny fel gofod anffurfiol neu oherwydd gwerth tirwedd. Nid yw'r polisi hwn yn ceisio amddiffyn rhag colli mannau agored ar ddamwain (gofod sy'n cael ei adael ar ôl i'r datblygiad gael ei ystyried, oni bai ei fod yn arwain at ddiffyg darpariaeth).

8.111Pan wneir darpariaeth amgen, dylai hyn fod o ddarpariaeth gyfwerth neu ansawdd uwch o'i gymharu â'r ardal a gollwyd. Ystyrir hyn yn nhermau maint, swyddogaeth, hygyrchedd a gwerth amgylcheddol y darpariaethau newydd.

8.112Mae cyfleusterau hamdden lleol yn bwysig i iechyd a llesiant cymunedol y fwrdeistref sirol. Yn ogystal, mae'r cyfleusterau hyn yn aml yn darparu'r elfennau allweddol i gyflawni aneddiadau mwy cynaliadwy trwy ddarparu cyfleusterau o fewn cyrraedd hawdd i bobl ar droed neu feic, gan greu lleoedd cynaliadwy, actif, cynhwysol a chysylltiedig â chymdeithasol. Mae'r polisi hwn yn ceisio cadw cyfleusterau o'r fath er mwyn sicrhau bod cyfleusterau'n parhau i fod yn hygyrch ac wedi'u dosbarthu'n dda o fewn aneddiadau.

8.113At ddibenion y polisi hwn, mae cyfleusterau hamdden ffurfiol yn cynnwys, ond heb fod yn gyfyngedig i’r canlynol:

• Rhandiroedd
• Tir sy'n gysylltiedig â chyfleusterau cymunedol;
• Cyfleusterau chwaraeon awyr agored eraill (cyrtiau tenis, lawntiau bowlio, caeau criced, cyrsiau golff ac ati);
• 'Darpariaeth i blant a phobl ifanc' (meysydd chwarae, MUGA, LEAP, LAP, parciau sglefrio ac ati);
• Caeau chwaraeon (wedi'u dynodi).

8.114Mae parciau a gerddi ffurfiol ac ardaloedd o fannau agored ffurfiol yn elfennau hanfodol o leoedd cynaliadwy o ansawdd uchel sy'n cefnogi llesiant corfforol a meddyliol, rhyngweithio cymdeithasol, a chydlyniant cymunedol. Dylid osgoi gostyngiadau cynyddol yn eu ffiniau o blaid datblygiad adeiledig er mwyn iddynt fod ar gael i genedlaethau'r dyfodol eu mwynhau.

8.115Mae llawer o barciau yn cynnwys atyniadau fel arddangosfeydd blodau, planhigion, caeau chwarae, meysydd chwarae plant a nodweddion dŵr addurniadol. Er ei bod yn bwysig ymgorffori rhywfaint o hyblygrwydd ar gyfer datblygiadau dethol a fydd yn cydgrynhoi'r defnyddiau hyn fel mannau cysgodi, pafiliynau a storfeydd, mae'n hanfodol bod yr agwedd hamdden yn cael ei diogelu a'i gwella er budd llesiant cymunedol.

8.116Mae parciau gwledig yn gyfleusterau ar raddfa fawr, llai ffurfiol sy'n cynnig adnodd gwerthfawr ar gyfer gweithgareddau hamdden a thwristiaeth mewn lleoliadau gwledig, yn agos at brif ganolfannau poblogaeth y Fwrdeistref Sirol. Er mwyn cydnabod eu cyfraniad i'r dirwedd fel atyniadau twristiaeth yn eu rhinwedd eu hunain ac i sicrhau eu bod yn parhau i wasanaethu'r diben hwn, mae'r Cynllun yn diffinio eu ffiniau.

8.117Dylid diogelu parciau gwledig rhag unrhyw ddatblygiad amhriodol, a dylai cynigion datblygu newydd gyfrannu tuag at wella swyddogaeth hamdden, ecolegol a thwristiaeth parciau gwledig.

8.118Mae nifer wedi cael eu datblygu ar dir a oedd unwaith wedi'i orchuddio gan ddiwydiant trwm ond sydd bellach wedi'i adfer, gyda phob un yn cynnig amrywiaeth o weithgareddau hamdden. Mae llwybrau beicio eisoes wedi'u hadnabod yn y Fwrdeistref Sirol, ac mae'n ymddangos bod y parciau amrywiol ar hyd Cwm Rhymni, Sirhywi ac Ebwy yn cynnig potensial i gysylltu'r rhain. Bydd hyn yn bwydo i'r rhwydwaith cysylltiadau a fydd yn ei thro yn rhan o Barc Rhanbarthol y Cymoedd.

8.119Mae'r safle pum hectar hwn yn rhan o hen Lofa Markham. Gallai'r cynnig datblygu ddarparu ardal hamdden, technoleg ynni adnewyddadwy a chanolfan hyfforddi sgiliau gwledig.

8.120Bydd ardal hamdden, sy'n cynnwys teithiau cerdded, llwyni a choed yn hyrwyddo bioamrywiaeth, gan wneud yr ardal yn ddeniadol, gan annog defnyddwyr i gymryd diddordeb ym myd natur wrth wneud ymarfer corff. Gallai prosiect ynni adnewyddadwy gynnwys cyfle ar gyfer ynni gwynt, solar neu ynni dŵr, gan gyflenwi ynni 'gwyrdd' i bobl leol wrth barchu natur a'r dirwedd. Gallai canolfan hyfforddi gynnig addysgu sgiliau galwedigaethol a gwledig fel garddio, gosod perthi, gwaith coed a chodi waliau cerrig sych, gan gynnig sgiliau amgen, gan wella cyfleoedd cyflogaeth yn y dyfodol.