English

Deposit Plan

Yn dod i ben ar 9 Rhagfyr 2026 (42 diwrnod ar ôl)

2 Y Cyd-destun Polisi Sylw

2.1Paratowyd y Cynllun Adneuo 2RLDP yng nghyd-destun cyfres eang o bolisi a deddfwriaeth cynllunio genedlaethol, y mae angen i'r cynllun gydymffurfio â hi yn gyffredinol, yn ogystal â dogfennau polisi rhanbarthol a lleol cysylltiedig eraill. Mae prif elfennau'r cyd-destun hwn a sut maent yn berthnasol i'r cynllun wedi’u hamlinellu isod.

Y Cyd-destun Cenedlaethol Sylw

Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 Sylw

2.2Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 (Deddf Llesiant) yn ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus wneud penderfyniadau yn unol â'r 'egwyddor datblygu gynaliadwy'. Mewn geiriau eraill mae'n rhaid iddynt 'weithredu mewn modd sy'n sicrhau y diwellir anghenion y presennol heb beryglu gallu cenedlaethau'r dyfodol i ddiwallu eu hanghenion eu hunain'.

2.3Mae gan y Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol saith nod llesiant:

  • Cymru lewyrchus
  • Cymru gydnerth
  • Cymru iachach
  • Cymru sy'n fwy cyfartal
  • Cymru o gymunedau mwy cydlynol
  • Cymru â diwylliant bywiog lle mae’r Gymraeg yn ffynnu
  • Cymru sy’n gyfrifol ar lefel fyd-eang

2.4Mae'n nodi pum ffordd o weithio i gyrff cyhoeddus:

  • Ystyried y tymor hir;
  • Helpu i atal problemau rhag digwydd neu waethygu;
  • Dilyn dull gweithredu integredig;
  • Cymryd ymagwedd gydweithredol; ac
  • Ystyried a chynnwys pobl o bob oed ac amrywiaeth.

2.5Mae datblygu cynaliadwy wrth wraidd yr 2RLDP a'r broses Arfarnu Cynaliadwyedd Integredig (ISA) sy'n asesu'r polisïau, dyraniadau safle a'r dynodiadau a nodir ynddo. Mae'r pum ffordd o weithio yn parhau i lunio'r 2RLDP.

Deddfau Cynllunio (Cymru) 2015 a 2026 Sylw

2.6Nod Deddf Cynllunio (Cymru) (Deddf Cynllunio), a ddaeth i rym ym mis Gorffennaf 2015, oedd gwneud y system gynllunio yn decach ac yn fwy gwydn heb wanhau ei chefnogaeth i ddatblygiad cynaliadwy. Mae ganddi bum amcan allweddol ac mae'n cyflwyno sail gyfreithiol ar gyfer paratoi'r Fframwaith Datblygu Cenedlaethol (FfDC) a'r Cynlluniau Datblygu Strategol (CDS).

2.7Y Cynllun Datblygu Strategol yw'r fframwaith gofodol ar gyfer datblygiad mewn rhanbarth diffiniedig. Bydd Cydbwyllgor Corfforaethol De-ddwyrain Cymru (CJC) yn paratoi’r Cynllun Datblygu Strategol ar gyfer y rhanbarth, fodd bynnag, mae'r Cytundeb Cyflawni ar gyfer y Cynllun Datblygu Strategol yn ei gamau cynnar o hyd. Felly, bydd paratoi'r 2RLDP yn digwydd cyn gwaith ar y Cynllun Datblygu Strategol.

2.8Mae Deddf Cynllunio (Cymru) 2026 yn cydgrynhoi cyfraith cynllunio yng Nghymru yn un darn o ddeddfwriaeth a chafodd Gydsyniad Brenhinol ym mis Ebrill 2026. Disgwylir i'r is-ddeddfwriaeth isradd gael ei gosod gerbron y Senedd, ac mae disgwyl i'r Ddeddf gael ei chychwyn yn 2027.

Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 Sylw

2.9Nod Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 (Deddf yr Amgylchedd) oedd rheoli adnoddau naturiol mewn ffordd fwy cynaliadwy. Mae Adran 6 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau cyhoeddus gynnal a gwella bioamrywiaeth a hyrwyddo gwytnwch ecosystemau.

2.10Mae Deddf yr Amgylchedd hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i Cyfoeth Naturiol Cymru gynhyrchu Datganiadau Ardal. Mae'r Datganiad Ardal ar gyfer De Ddwyrain Cymru yn cwmpasu Bwrdeistref Sirol Caerffili ac mae'n rhan o sylfaen dystiolaeth yr 2RLDP.

Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 Sylw

2.11Mae Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 (Deddf Teithio Llesol) yn hyrwyddo cerdded, defnyddio olwynion a beicio ar gyfer teithiau ‘pwrpasol’, fel y rhai i'r gwaith, i'r ysgol neu i apwyntiadau yn yr ysbyty. Ei nod yw lleihau'r defnydd o'r car trwy wneud teithio llesol yn hawdd, yn ddiogel ac yn gyfleus.

2.12Mae'r Ddeddf Teithio Llesol yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol baratoi Mapiau Rhwydwaith Teithio Llesol sy'n dangos llwybrau a chyfleusterau. Bob blwyddyn, mae'n rhaid i awdurdodau lleol greu llwybrau a chyfleusterau newydd a gwella'r rhai presennol. Mae'r Map Rhwydwaith Teithio Llesol ar gyfer Bwrdeistref Sirol Caerffili yn rhan o sylfaen dystiolaeth yr 2RLDP.

Cymru sy'n Fwy Cyfartal - Dyletswydd Gymdeithasol-Economaidd Deddf Cydraddoldeb 2010 (2021) Sylw

2.13Daeth y Ddyletswydd Gymdeithasol-Economaidd i rym yng Nghymru ar 31 Mawrth 2021. Mae'n ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus penodol, wrth wneud penderfyniadau strategol fel ‘penderfynu blaenoriaethau a gosod amcanion', roi ‘sylw dyledus’ i leihau anghydraddoldeb cymdeithasol ac economaidd. Mae'r Ddyletswydd yn berthnasol i'r 2RLDP ac yn dod o fewn cwmpas yr Arfarnu Cynaliadwyedd Integredig.

Deddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2023 Sylw

2.14Mae Deddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2023 yn atgyfnerthu ac yn moderneiddio cyfraith bresennol ar gyfer diogelu a rheoli amgylchedd hanesyddol Cymru, sy'n rhan bwysig o greu lleoedd. Mae'n darparu'r fframwaith cyfreithiol ar gyfer:

  • Henebion Cofrestredig: Mae'n mynd i'r afael â chynnal atodlen henebion o bwysigrwydd cenedlaethol, y broses ar gyfer eu hychwanegu neu eu dileu, a rheoli gwaith iddynt.
  • Ardaloedd Cadwraeth: Mae'n darparu ar gyfer gwarchod a gwella cymeriad ac ymddangosiad ardaloedd cadwraeth.
  • Adeiladau Rhestredig: Mae'r Ddeddf yn darparu ar gyfer gofalu am adeiladau rhestredig ac am eu diogelu, er y bydd darpariaeth benodol ar gyfer adeiladau rhestredig sydd mewn cyflwr gwael yn dod i rym yn ddiweddarach.
  • Cofnodion Amgylcheddol Hanesyddol: Mae'n ymwneud â rheoli cofnodion cynhwysfawr Cymru o safleoedd archeolegol a hanesyddol ac â'u hygyrchedd.

Cymru'r Dyfodol - Y Cynllun Cenedlaethol 2040 (Llywodraeth Cymru, Chwefror 2021) (Cymru'r Dyfodol) Sylw

2.15Mae Cymru'r Dyfodol yn nodi'r fframwaith gofodol 20 mlynedd ar gyfer defnydd tir yng Nghymru, ac mae'n gweithredu fel lefel genedlaethol y datblygiad. Mae Cymru'r Dyfodol yn clustnodi lleoedd penodol ar gyfer twf a seilwaith o bwysigrwydd cenedlaethol, yn darparu cyfeiriad ar gyfer Cynlluniau Datblygu Strategol a Chynlluniau Datblygu Lleol ac yn cefnogi penderfynu ar Ddatblygiadau o Arwyddocâd Cenedlaethol.

2.16Mae gan Gymru'r Dyfodol 11 canlyniad sy'n rhagweld Cymru yn 2040:

Cymru lle mae pobl yn byw ….

  • ac yn gweithio mewn lleoedd cysylltiedig, cynhwysol ac iach
  • mewn mannau gwledig bywiog gyda mynediad at gartrefi, swyddi a gwasanaethau
  • mewn rhanbarthau penodol sy'n mynd i'r afael ag anghydraddoldeb iechyd ac economaidd-gymdeithasol trwy dwf cynaliadwy
  • mewn lleoedd sydd â Chymraeg ffyniannus
  • a gweithio mewn trefi a dinasoedd sy'n ffocws ac yn sbardun ar gyfer twf cynaliadwy
  • mewn mannau lle mae ffyniant, arloesedd a diwylliant yn cael eu hyrwyddo
  • mewn mannau lle mae teithio'n gynaliadwy
  • mewn mannau ag isadeiledd digidol o safon fyd-eang
  • mewn mannau sy'n rheoli eu hadnoddau naturiol yn gynaliadwy ac yn lleihau llygredd
  • mewn mannau ag ecosystemau bioamrywiol, gwydn a chysylltiedig
  • mewn mannau sydd wedi'u datgarboneiddio ac sy'n wydn yn wyneb y newid yn yr hinsawdd.

2.17Mae gan Gymru’r Dyfodol 18 o bolisïau cenedlaethol a phedwar polisi rhanbarthol sy'n berthnasol i dde-ddwyrain Cymru yn unig. Er bod yn rhaid i'r 2RLDP fod yn gyson â holl bolisïau Cymru’r Dyfodol, mae'r canlynol yn arbennig o berthnasol:

Polisi 1 - Lle bydd Cymru'n Tyfu

Yn diffinio Rhanbarth y De-ddwyrain fel ardal o dwf cenedlaethol, gan ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau yn y rhanbarth wneud darpariaeth ar gyfer lefel o dwf sy'n gymesur â'i statws fel ardal dwf genedlaethol. Caiff hyn ei ailddatgan ym Mholisi rhanbarthol 33 - Ardal Dwf Genedlaethol - Caerdydd, Casnewydd a'r Cymoedd, sy'n mynd i'r afael â'r gofynion datblygu yn y rhanbarth.

Polisi 2 - Llunio Twf ac Adfywio Trefol - Creu Lleoedd Strategol

Yn gosod y polisi cenedlaethol sy'n ei gwneud yn ofynnol i greu lleoedd fod wrth wraidd pob datblygiad.

Polisi 6 - Canol Trefi yn Gyntaf

Yn nodi dull ‘Canol Trefi yn Gyntaf’ o gyflawni datblygiad ar raddfa fawr, gan geisio sicrhau bod defnyddiau manwerthu, masnachol a chymunedol wedi'u lleoli yng nghanol trefi.

Polisi 7 - Darparu Cartrefi Fforddiadwy

Yn ailddatgan dyhead Llywodraeth Cymru i ddarparu lefelau sylweddol o dai fforddiadwy, gan gynnwys drwy'r system gynllunio.

Polisi 8 – Llifogydd

Yn cefnogi rheoli perygl llifogydd sy'n hwyluso twf economaidd a chenedlaethol cynaliadwy, yn hyrwyddo atebion sy'n seiliedig ar natur ac yn ceisio sicrhau'r manteision cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol mwyaf posibl o seilwaith rheoli perygl llifogydd.

Polisi 9 - Rhwydweithiau Ecolegol Gwydn a Seilwaith Gwyrdd

Yn gosod polisi Llywodraeth Cymru ar gyfer cynnal a gwella bioamrywiaeth, hyrwyddo gwytnwch ecosystemau a seilwaith gwyrdd a'r pwyslais cynyddol ar Fudd Net ar gyfer Bioamrywiaeth.

Polisi 12 - Cysylltedd Rhanbarthol

Mae’n nodi ymrwymiad Llywodraeth Cymru i wella a chynyddu trafnidiaeth gynaliadwy ac yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau yn yr ardal dwf genedlaethol gynllunio twf er mwyn manteisio i'r eithaf ar gyfleoedd sy'n deillio o fuddsoddiad mewn trafnidiaeth gyhoeddus. Yn ogystal, mae Polisi Rhanbarthol 36 – Metro'r De–ddwyrain yn darparu sail bolisi ranbarthol ar gyfer datblygu menter trafnidiaeth gyhoeddus Metro De-ddwyrain Cymru ac ar gyfer datblygiadau sy'n canolbwyntio ar y Metro.

Polisi 16 - Rhwydweithiau Gwresogi

Yn nodi tref Caerffili yn benodol fel lleoliad ar gyfer ystyried rhwydwaith gwresogi ardal.

Polisi 17 - Ynni Adnewyddadwy a Charbon Isel a Seilwaith Cysylltiedig

Rhoddir cefnogaeth gref i'r egwyddor o ddatblygu ynni adnewyddadwy a charbon isel.

Polisi 18 - Datblygiadau Ynni Adnewyddadwy a Charbon Isel o Arwyddocâd Cenedlaethol

Mae Ardaloedd sydd wedi'u hasesu ymlaen llaw ar gyfer Ynni Gwynt yn cael eu nodi. Mae’r ardaloedd hyn sydd wedi'u hasesu o ran effaith ar dirwedd ac effaith gyffredinol ac a ystyrir yn dderbyniol, mewn egwyddor, ar gyfer datblygu ynni adnewyddadwy.

Polisi 34 – Lleiniau Gwyrdd yn Ne Cymru

Mae Polisi 34 yn cyflwyno'r gofyniad am lain werdd yn Rhanbarth De-ddwyrain Cymru i'r gogledd o Gaerdydd a Chasnewydd a rhan ddwyreiniol y rhanbarth. Mae'r polisi yn ei gwneud yn ofynnol i'r llain werdd a'u ffiniau gael eu sefydlu drwy'r Cynllun Datblygu Strategol. Fodd bynnag, mae'r polisi hefyd yn cynnwys y gofyniad na ddylai awdurdodau lleol ganiatáu neu ddyrannu datblygiad mewn ardaloedd a ddangosir i'w hystyried ar gyfer lleiniau gwyrdd nes bod y Cynllun Datblygu Strategol yn cael ei fabwysiadu.

Polisi Cynllunio Cymru (PCC), Argraffiad 12 (2024) Sylw

2.18Mae Argraffiad 12 o Bolisi Cynllunio Cymru (PCC) yn nodi polisi cynllunio cenedlaethol, fel y'i lluniwyd gan Lywodraeth Cymru ac wedi'i ategu gan egwyddorion cynaliadwyedd, ac mae'n gyson â nodau llesiant statudol Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Mae PCC yn nodi rhagdybiaeth o blaid datblygiad cynaliadwy ac yn gweld dull a arweinir gan gynllun fel y ffordd orau o gyflawni datblygiad cynaliadwy. Mae Pennod 6 - Lleoedd Arbennig a Naturiol yn gosod dyletswydd ar awdurdodau cynllunio lleol i sicrhau bod datblygiad yn cyflawni Budd Net ar gyfer Bioamrywiaeth. Mae PCC yn cefnogi'r syniad o ‘greu lleoedd', sy'n “ystyried y cyd-destun, y swyddogaeth a'r berthynas rhwng safle datblygu a'i amgylchoedd ehangach”.

2.19Ar lefel strategol, mae gan greu lleoedd bedair thema:

  • Dewisiadau Strategol a Gofodol;
  • Lleoedd Actif a Chymdeithasol;
  • Lleoedd Cynhyrchiol a Mentrus;
  • Lleoedd Unigryw a Naturiol;

2.20Mae PCC yn ei wneud yn ofynnol i gynlluniau datblygu 'gynnwys strategaeth ofodol fydd yn para oes y cynllun gan lunio patrwm datblygu sy’n gwella llesiant cymdeithasol, economaidd, amgylcheddol a diwylliannol'. Dylai targedau tai fod yn unol â rhagolygon cyflogaeth, a dylai datblygiadau newydd fod yn agos at seilwaith presennol neu lle mae cynlluniau i adeiladu seilwaith. Dylid lleihau'r angen i deithio a gwneud teithio llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus yn fwy deniadol. Dylai cynlluniau datblygu fod yn 'brif gyfrwng i integreiddio cynllunio defnydd tir a thrafnidiaeth'.

2.21Mae PCC yn esbonio sut i nodi a graddio safleoedd datblygu posibl. Er bod safleoedd a ddatblygwyd a/neu a danddefnyddiwyd gynt mewn aneddiadau presennol yn cael eu ffafrio, gall safleoedd tir glas cynaliadwy mewn aneddiadau neu wrth ymyl aneddiadau hefyd fod yn dderbyniol. Yn y naill achos neu'r llall, ‘dylid hyrwyddo cydbwysedd eang rhwng tai, cyfleusterau cymunedol, gwasanaethau a chyfleoedd cyflogaeth’ i greu cymunedau gweithredol, cymdeithasol a chysylltiedig.

Nodiadau Cyngor Technegol (TANs) Sylw

2.22Cefnogir PCC gan Nodiadau Cyngor Technegol (TANs) a Nodiadau Cyngor Technegol Mwynau (MTANs). Maent yn darparu eglurhad ychwanegol ar bolisïau cynllunio defnydd tir ar sail pwnc/mater a dylid eu hystyried wrth baratoi Cynlluniau Datblygu Lleol.

Adeiladu Lleoedd Gwell - Y System Gynllunio sy'n Cyflawni Dyfodol Gwydn a Disgleiriach: Creu lleoedd ac Adferiad ar ôl Covid -19 (LlC, Gorffennaf 2020) Sylw

2.23Mae'r ddogfen hon yn nodi blaenoriaethau polisi cynllunio Llywodraeth Cymru o ran cynorthwyo ag adfer ar ôl y pandemig Covid-19. Mae'n nodi y dylai'r system gynllunio fod yn hollbwysig wrth ystyried materion amgylchedd adeiledig a naturiol sydd wedi deillio o'r pandemig. Mae'r ddogfen yn tynnu sylw at y polisïau a'r offer cynllunio allweddol a ddylai gael eu defnyddio gan bob sector yn adferiad amgylcheddol, cymdeithasol, diwylliannol ac economaidd Cymru, gan gydnabod yr angen parhaus i gynllunwyr weithredu o fewn cyd-destun ehangach o flaenoriaethau a gweithredu ar bob graddfa. Dylai Cynlluniau Datblygu Lleol gofleidio'r agenda creu lleoedd a nodir yn PCC, gyda phob cynllun yn unigryw i ardal, gan nodi ei chymeriad, ei chryfderau a'i meysydd y mae angen eu gwella a chan nodi polisïau ar sut y bydd yr ardaloedd hyn yn cael eu gwella.

2.24Mae'r ddogfen yn atgyfnerthu ymrwymiad Llywodraeth Cymru i leoedd gwell, creu lleoedd, canlyniadau o ansawdd a dylunio da, ac yn nodi meysydd polisi a ddylai fod yn ganolbwynt i ystyriaeth a gweithredu, i weithredu fel catalydd ar gyfer adfer. Mae'n nodi materion allweddol sy'n dod â meysydd polisi unigol at ei gilydd i sicrhau bod gweithredu yn fwyaf effeithiol. Mae'r 2RLDP yn offeryn allweddol ar gyfer mynd i'r afael â'r materion hyn a bydd yn chwarae rhan bwysig wrth gefnogi adferiad y fwrdeistref sirol ar ôl Covid. Yr 8 mater yw:

  • Aros yn lleol: creu cymdogaethau;
  • Teithio llesol: ymarfer corff ac ailddarganfod dulliau trafnidiaeth;
  • Adfywio canol ein trefi;
  • Lleoedd digidol: llinell fywyd y cyfnod clo;
  • Newid arferion gwaith: ein hangen am dir cyflogaeth yn y dyfodol;
  • Ail-ddeffro sectorau twristiaeth a diwylliannol Cymru;
  • Isadeiledd gwyrdd, iechyd a lles a gwytnwch ecolegol;
  • Gwella ansawdd aer a thirluniau sain ar gyfer iechyd a lles gwell;

Ffyniant i Bawb: Cymru Carbon Isel (2019) Sylw

2.25Mae'r ddogfen hon yn gosod y sylfeini i Gymru newid i fod yn genedl carbon isel. Er mwyn bodloni gofynion Deddf yr Amgylchedd, mae'n rhaid lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr o 80% o leiaf cyn 2051. Bydd pum ffordd o weithio'r Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol yn llywio dull Cymru o ddatgarboneiddio.

2.26Gall y system gynllunio helpu i ‘ddatgarboneiddio’ Cymru. Mae polisïau creu lleoedd yn galw am amgylchedd adeiledig sy'n ddeniadol, sydd â gwasanaethau hawdd eu cyrraedd ac sy'n parchu ei amgylchoedd naturiol a hanesyddol. Mae meysydd polisi sydd â nodau tebyg yn cynnwys ynni adnewyddadwy, isadeiledd gwyrdd a thrafnidiaeth. Mae'n rhaid i bob Cynllun Datblygu Lleol gefnogi'r ymgyrch i ddatgarboneiddio.

Y Cyd-destun Rhanbarthol Sylw

Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd Sylw

2.27Mae Cyngor Caerffili yn un o 10 awdurdod lleol yn ne-ddwyrain Cymru sy'n ffurfio Prifddinas-Ranbarth Caerdydd. Mae'r awdurdodau hyn yn gweithio gyda'i gilydd ar faterion rhanbarthol fel twf economaidd a thrafnidiaeth gynaliadwy. Dros yr 20 mlynedd nesaf bydd Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn helpu'r economi drwy wella cysylltiadau trafnidiaeth, cynyddu sgiliau, helpu pobl i gael gwaith a chefnogi busnesau. Cytunwyd ar Gynllun Busnes Strategol pum mlynedd i drosoli'r buddion economaidd a chymdeithasol mwyaf posibl o'r fargen ym mis Mai 2018 gan bob un o'r 10 partner awdurdod lleol a Llywodraethau Cymru a San Steffan. Mae'r Cynllun Busnes yn nodi amcanion strategol rhanbarthol Prifddinas-Ranbarth Caerdydd sef:

  • Ffyniant a Chyfle - adeiladu gallu unigolion, aelwydydd, y sector cyhoeddus a busnesau i gwrdd â heriau a manteisio ar gyfle, gan greu economi fwy cynhyrchiol;
  • Cynhwysiant a Chydraddoldeb - economi fywiog a chynaliadwy sy'n cyfrannu at les ac ansawdd bywyd y bobl a'r cymunedau yn y rhanbarth nawr ac yn y dyfodol; a
  • Hunaniaeth, Diwylliant, Cymuned a Chynaliadwyedd - creu hunaniaeth glir ac enw da cryf fel Dinas-Ranbarth ar gyfer masnach, arloesedd ac ansawdd bywyd.

2.28Mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn datblygu ystod o fecanweithiau cyllido i helpu i ddatblygu'r rhanbarth, gan geisio mynd i'r afael â materion seilwaith a dichonolrwydd. Mae'r mecanweithiau hyn yn cynnwys:

  • Cronfa Buddsoddi Ehangach, sydd wedi'i rhannu'n is-gronfeydd wedi'u targedu at gategorïau penodol;
  • Cronfa Her, gyda'r nod o ddod o hyd i atebion i heriau sy'n gysylltiedig â datgarboneiddio, gwella iechyd a lles, a thrawsnewid cymunedau;
  • Cronfa Safleoedd ac Adeiladau Strategol, i gefnogi Cynllun Diwydiannol ac Economaidd y rhanbarth, gan dargedu prosiectau allweddol i gyflawni amcanion y rhanbarthau;
  • Cronfa Buddsoddi Arloesi, i ddarparu cyfalaf twf i fusnesau arloesol mewn sectorau diwydiant allweddol.
  • Menter Cymoedd y Gogledd, i gynyddu ffyniant a chystadleurwydd ar draws 6 awdurdod lleol (Blaenau Gwent, Pen-y-bont ar Ogwr, Caerffili, Merthyr Tudful, Rhondda Cynon Taf a Thorfaen) trwy ysgogi buddsoddiad y sector preifat i greu swyddi ac i roi hwb i werth ychwanegol gros (GVA).

Cydbwyllgorau Corfforedig Sylw

2.29Mae Cyd-bwyllgorau Corfforaethol yn gyrff corfforaethol sy'n dod ag awdurdodau lleol unigol ynghyd i sefydliadau llywodraethu strategol rhanbarthol. Daeth Cyd-bwyllgor Corfforaethol De-ddwyrain Cymru i rym ym mis Ebrill 2024 ac mae'n cynnwys deg ardal awdurdod lleol Prifddinas-Ranbarth Caerdydd. Mae'n gyfrifol am gynllunio datblygu strategol (paratoi'r Cynllun Datblygu Strategol), am gynllunio trafnidiaeth rhanbarthol (paratoi'r Cynllun Trafnidiaeth Rhanbarthol - CTRh) ac am hyrwyddo lles economaidd yr ardal.

Metro De Cymru Sylw

2.30Mae'r Metro yn rhwydwaith o lwybrau bysiau, rheilffyrdd a theithio llesol a fydd yn cyflymu ac yn symleiddio teithiau yn ne-ddwyrain Cymru a thu hwnt. Fel rhan bwysig o bolisi Llywodraeth Cymru, mae'n cael ei ariannu drwy Fargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd. Mae’n ofynnol yn unol â Chymru'r Dyfodol fod strategaethau twf Cynllun Datblygu Lleol yn manteisio i'r eithaf ar gyllid y Metro. Mae Llywodraeth Cymru, drwy Trafnidiaeth Cymru (TfW), yn rhedeg gwasanaethau rheilffordd y Metro yn y rhanbarth, ac mae awdurdodau lleol yn gyfrifol am wasanaethau bysiau ac am deithio llesol.

2.31Mae Trafnidiaeth Cymru (TfW) yn parhau i wella'r rhwydwaith rheilffyrdd yn ne Cymru. Cafodd rheilffordd Cwm Rhymni ei thrydaneiddio'n llawn ym mis Rhagfyr 2025, mae trenau newydd ar waith yno ac ar reilffordd Cwm Ebwy a gwnaed gwelliannau i orsafoedd. Trwy'r prosiect Metro Plus, mae'n bosibl y bydd cyllid ar gael ar gyfer prosiectau tymor hwy, gan gynnwys rhai ym Mwrdeistref Sirol Caerffili.

Cydweithrediad Rhanbarthol Sylw

2.32Ers 1996, mae 10 awdurdod lleol Prifddinas-Ranbarth Caerdydd wedi gweithio gyda'i gilydd fel Grŵp Cynllunio Strategol De-ddwyrain Cymru (SEWSPG). Mae SEWSPG yn ystyried materion polisi lleol a rhanbarthol perthnasol ynghyd â Llywodraeth Cymru.

2.33Mae proses y Cynllun Datblygu Lleol yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol ystyried materion trawsffiniol. Gyda'i gilydd, mae awdurdodau Prifddinas-Ranbarth Caerdydd wedi:

  • Paratoi model dichonolrwydd datblygu ar gyfer asesiadau safle-benodol a lefel uchel (pob un o'r 10 awdurdod Prifddinas-Ranbarth Caerdydd ac awdurdodau lleol yn Rhanbarthau Canolbarth a Gorllewin Cymru);
  • Comisiynu Astudiaeth Cyflogaeth Ranbarthol Fwy na Lleol (Caerffili, Blaenau Gwent, Sir Fynwy, Torfaen a Chasnewydd - gan edrych ar y farchnad gyflogaeth ranbarthol);
  • Sicrhau system cronfa ddata ymgynghori ar gyfer y Cynllun Datblygu Lleol (Caerffili, Bro Morgannwg a Rhondda Cynon Taf);
  • Comisiynu Asesiad Ynni Adnewyddadwy a Charbon Isel Rhanbarthol (Caerffili, Blaenau Gwent, Sir Fynwy, Casnewydd a Thorfaen);
  • Comisiynu Asesiad Canlyniadau Llifogydd Strategol (pob un o'r 10 awdurdod Prifddinas-Ranbarth Caerdydd);
  • Comisiynu Astudiaeth Ranbarthol ar Dwf a Mudo ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd (pob un o'r 10 awdurdod Prifddinas-Ranbarth);

2.34Bydd cydweithio a chyswllt â'r awdurdodau lleol eraill yn parhau wrth i'r 2RLDP fynd rhagddo a lle ceir cyfleoedd i gomisiynu neu gydweithio ar y cyd ar faterion, bydd Cyngor Caerffili yn parhau i gyfrannu'n gadarnhaol tuag atynt.

Cynllun Llesiant Gwent Sylw

2.35Ym mis Awst 2023, cyhoeddodd Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus Gwent (BGC Gwent) y Cynllun Llesiant ar gyfer Gwent, sydd â dau amcan llesiant:

  • Creu Gwent fwy cyfiawn, teg a chynhwysol i bawb; a
  • Gwent sy'n barod am newid yn yr hinsawdd, lle mae ein hamgylchedd yn cael ei werthfawrogi a'i warchod, er budd ein lles nawr ac ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Cyd-destun Lleol Sylw

2.36Mae gan Gyngor Caerffili sawl strategaeth gorfforaethol sy'n berthnasol i'r 2RLDP:

Amcanion Llesiant Cynllun Corfforaethol Bwrdeistref Sirol Caerffili 2023–2028 (Diwygiwyd 2026) Sylw

2.37Mae'r Cynllun Corfforaethol yn nodi pum amcan llesiant ar gyfer y fwrdeistref sirol:

  • WBO1 - Galluogi ein Plant i Lwyddo mewn Addysg
  • WBO2 - Galluogi ein Preswylwyr i Ffynnu;
  • WBO3 - Galluogi ein Cymunedau i Ffynnu;
  • WBO4 - Galluogi ein Heconomi i dyfu; a
  • WBO5 - Galluogi ein Hamgylchedd i fod yn Wyrddach

Argyfwng Hinsawdd a'r Strategaeth Datgarboneiddio Sylw

2.38Ym mis Mehefin 2019, datganodd y Cyngor Argyfwng Hinsawdd yn ffurfiol ac ymrwymodd i:

  • Fod yn garbon niwtral erbyn 2030; a
  • Datblygu strategaeth ddatgarboneiddio glir sy'n caniatáu i'r Cyngor gyrraedd y targed carbon niwtral.

2.39Ym mis Tachwedd 2020, mabwysiadodd y Cyngor ei strategaeth datgarboneiddio yn ffurfiol, sef Lleihau, Cynhyrchu, Gwrthbwyso a Phrynu. Mae'r strategaeth yn nodi'r hierarchaeth ynni ganlynol:

  • LLEIHAU: Lleihau'r defnydd o ynni yw'r cam cyntaf yn yr hierarchaeth ynni. Mae sawl ffordd y gall yr awdurdod leihau ei effaith ar yr amgylchedd ymhellach a lleihau'n benodol faint o allyriadau carbon y mae'n eu hallyrru.
  • CYNHYRCHU: Bydd cynhyrchu ei drydan a'i wres “gwyrdd” ei hun ar y pwynt defnyddio yn lleihau allyriadau carbon y Cyngor ac yn dod â'r fantais ychwanegol o wrthbwyso'r galw am y grid a lleihau colledion system sy'n gysylltiedig â thrydan a gyflenwir gan y grid.
  • GWRTHBWYSO: Er mwyn cyflawni carbon sero net, bydd angen i'r awdurdod wrthbwyso unrhyw allyriadau carbon. Mae nifer o ffyrdd y gall y Cyngor wneud hwn, gan gynnwys plannu coed, dad-ddofi tir a draenio cynaliadwy.
  • PRYNU: Bydd y ffordd newydd o feddwl sy'n ofynnol i'r Cyngor gyflawni ei nod carbon sero net hefyd yn canolbwyntio ar sut mae'n prynu nwyddau a gwasanaethau. Mae carbon corfforedig yn gysylltiedig â phopeth y mae'r Cyngor yn ei brynu a bydd angen ystyried hyn yn y broses gaffael.

2.40Mae dwy ddogfen yn cefnogi'r Strategaeth Datgarboneiddio:

  • CYNLLUN GWEITHREDU: Mae gweithredu amcanion y Strategaeth Datgarboneiddio yn gofyn bod ystod eang o randdeiliaid yn bwrw ymlaen â myrdd o gamau gweithredu. Mae'r Cynllun Gweithredu yn nodi'r camau hyn yn fanylach ac yn canolbwyntio gweithgarwch o amgylch ardaloedd targed.
  • PROSBECTWS YNNI: Mae'r Prosbectws Ynni yn nodi'r meysydd allweddol y bydd y Cyngor yn canolbwyntio arnynt a allai arwain at leihadau mawr mewn allyriadau carbon, gan dynnu sylw at brosiectau ynni allweddol y mae'r awdurdod yn ymchwilio iddynt.

Strategaeth Economaidd ac Adfywio Caerffili Sylw

2.41Ym mis Ionawr 2025 mabwysiadodd y Cyngor Strategaeth Economaidd ac Adfywio Caerffili, sy'n disodli “Sylfaen ar gyfer Llwyddiant 2018-2023”. Mae i'r strategaeth dair thema:

  • Pobl: Mae'r thema hon yn targedu camau gweithredu sy'n ymwneud yn uniongyrchol â'r bobl sy'n byw, yn gweithio ac yn chwarae yn y fwrdeistref sirol;
  • Lle: Mae'r thema hon yn targedu camau gweithredu sy'n ymwneud yn uniongyrchol â'r lleoedd yn y fwrdeistref sirol;
  • Ffyniant: Mae'r thema hon yn targedu camau gweithredu sy'n ymwneud yn uniongyrchol â chreu cyfoeth a'r economi yn y fwrdeistref sirol;

2.42Fel yr 2RLDP, nod Strategaeth Economaidd ac Adfywio Caerffili yw cynyddu gweithgarwch economaidd a ffyniant yn y fwrdeistref sirol.

Y Strategaeth Dai Agenda ar gyfer Newid 2021–2026 (Strategaeth Tai) Sylw

2.43Mae'r Strategaeth Dai yn esbonio sut y bydd y Cyngor a'i bartneriaid yn cyflawni eu hamcanion tai. Mae gweledigaeth hirdymor y strategaeth yn cynnwys fforddiadwyedd, cyflenwi, ansawdd, rheolaeth, cynaliadwyedd, gwytnwch ac iechyd a lles.

Strategaeth Ansawdd Aer Sylw

2.44Bydd y Cyngor yn cyhoeddi Strategaeth Ansawdd Aer sy'n diogelu iechyd y cyhoedd yn unol â deddfwriaeth genedlaethol. Bydd yn ceisio lleihau allyriadau traffig trwy hyrwyddo teithio llesol, integreiddio trafnidiaeth gyhoeddus, rheoli'r galw am deithio ac ehangu rhwydweithiau gwefru cerbydau trydan.

2.45Bydd y Cyngor yn parhau i fonitro ansawdd aer ar draws y fwrdeistref sirol, gan greu Ardaloedd Rheoli Ansawdd Aer lle bo angen. Bydd hefyd yn sicrhau bod gwaith adeiladu mawr yn cynnwys cynlluniau rheoli ar gyfer llwch ac allyriadau.

Siarter Creu Lleoedd Sylw

2.46Bydd CBS Caerffili, ar ôl llofnodi Siarter Creu Lleoedd Cymru, yn cymhwyso egwyddorion creu lleoedd i bob math ar ddatblygiad. Mae'r Siarter, a ddatblygwyd gan Lywodraeth Cymru a Chomisiwn Dylunio Cymru, yn nodi chwe egwyddor sy'n llywio creu lleoedd cynaliadwy o ansawdd uchel sy'n canolbwyntio ar y gymuned:

  • Cynnwys cymunedau wrth lunio cynigion;
  • Dewis lleoliadau cynaliadwy ar gyfer datblygiad newydd;
  • Blaenoriaethu teithio llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus;
  • Hyrwyddo cymysgedd o ddefnyddiau tir;
  • Creu mannau cyhoeddus cynhwysol, diogel sydd wedi'u diffinio'n dda;
  • Parchu cymeriad a rhinweddau unigryw lleoedd sy'n bodoli eisoes.

Cynllun Ynni Ardal Leol Sylw

2.47Nod Cynllun Ynni Ardal Leol Caerffili yw cyflawni allyriadau carbon ‘Sero Net’ erbyn 2050. Mae'n cyd-fynd â Strategaeth 2050 Sero Net y Cyngor, a fabwysiadwyd ym mis Mai 2025. Mae'r Cynllun Ynni Ardal Leol yn adnabod ffyrdd lleol o ddatgarboneiddio ynni a mapiau sy'n gofyn am newidiadau ar draws:

  • Cynhyrchu ynni;
  • Adeiladau domestig ac annomestig;
  • Trafnidiaeth;
  • Rhwydweithiau ynni.

2.48Mae'r Cynllun Ynni Ardal Leol yn tynnu sylw at:

  • Blaenoriaethau tymor byr, gan ailddatgan ymrwymiadau presennol y cyngor a phartneriaid;
  • Cydnabod y bydd angen ymyriadau, canolig a hirdymor mwy cymhleth i symud yn llawn i system ynni sero-net;
  • Gweledigaeth ar gyfer system ynni leol yn y dyfodol sy'n cyd-fynd â nodau hinsawdd Llywodraeth Cymru.

Strategaeth Leol ar gyfer Rheoli Perygl Llifogydd Sylw

2.49Diweddarwyd Strategaeth Leol ar gyfer Rheoli Perygl Llifogydd (SLRhPLl) y Cyngor yn 2024, ac mae'n nodi'r amcanion ar gyfer rheoli perygl llifogydd lleol a sut mae'r strategaeth yn cyfrannu at gyflawni nodau amgylcheddol ehangach.

2.50Cyflwynodd y SLRhPLl 3 Ardal Ddraenio Critigol (ADdC), sef ardaloedd sydd â pherygl llifogydd sylweddol o ddŵr wyneb.

Am gyfarwyddiadau ar sut i ddefnyddio’r system ac i wneud sylwadau, gwelwch ein canllaw cymorth.
Yn ôl i’r brig